Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 382




                                               

Samara çayı

Samara çayı - Ukraynada yerləşir və Dnepr çayının qollarından biridir. Samara və Dnepr çaylarının birləşdiyi yerdə Dnepr adlı bir şəhər yerləşir. Uzunluğu 300 km olan çayın 22.600 km²-lik su hövzəsi vardır. Çay əriyən qar suları ilə qidalandığı ü ...

                                               

Sambek çayı

Sambek çayı - Rusiyanın Rostov vilayəti ərazinindən axan çay. Çay Azov dənizinə daxil olan Taqanroq körfəzinə tökülür. Çayın uzunluğu 19.2 metr təşkil edir.

                                               

Samurçay

Samur çayı - Azərbaycanın şimal-şərqində ən iri çaydır. Samur Azərbaycanda dördüncü böyük çaydır. Sutoplayıcısı əsasən Dağıstanda yerləşsədə, Samur çayı aşağı axınında Azərbaycanla Dağıstan sərhədi boyu axaraq, hər iki respublikaya aid edilən çay ...

                                               

Sasır-Yuryax çayı

Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 11 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür.

                                               

Satlec

Satlec çayı - Asiyada yerləşən çay Hind çayının ən iri qoludur. Çin ərazisindən başlayan çay Hindistan və Pakistandan axaraq Hind çayına tökülür. Öz başlanğıcını Tibet dağlarından hündürlüyü 4630 m yüksəklindən. Uzunluğu 1536 km, hövzəsinin sahəs ...

                                               

Selenqa çayı

Selenqa və ya Seləngə çayı - Monqolustandan başlayaraq Rusiya Federasiyası subyektlərindən olan Buryatiya Respublikası ərazisində yerləşən Baykal gölünə qədər axan çay. Uzunluğu 992 km, hövzəsinin sahəsi 447 000 km 2 -dir. Selenga adının monqol d ...

                                               

Semyonovka çayı (Çyornaya)

Semyonovka çayı - Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Çyornaya çayı Çyornaya çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Çir çayına tökülür. Bu çaylar Don çayının hövzəsini təşkil edir. Çyornaya çayının mənsənibə 23 km qalmış ona tökülü ...

                                               

Sım çayı

Rusiya Federasiyasının Krasnoyarsk əyalətinin çayıdır. Yuxarı axarlarından Sağ Sım adlanır. Sağ Sım ilə uzunluğu-694 km, hövzəsinin sahəsi isə -31 600 km²-dir. Qərbi Sibir düzənliyinin bataqlıqlarının şərq hissəsi ilə axır. Qidalanmasında qarışıq ...

                                               

Sırdərya

Sırdərya çayı Fərqanə vadisinin şərq hissəsində Narın çayının və Qaradərya çayının qovuşmasıyla yaranır. Sırdərya çayının mənbəyi dağlıq hissədə formalaşır. Əsasən qar suları ilə, qismən də yağış, yeraltı sular ilə qidalanır. Çay Fərqanə vadisind ...

                                               

Siret çayı

Başlanğıcını Karpat dağlarından götürür, daha sonra isə Moldova yüksəkliyindən keçir. Onun uzunluğu-740 km-dir. Hövzəsinin sahəsi isə- 43 960 km²-dir. Çay dağlıq ərazilərdən Ukrayna ərazisindən 115 km məsafədə axır. Daha sonra Rumıniyanın ərazisi ...

                                               

Sluç çayı

Sluç - Qorın çayının sağ qolu. Çayın uzunluğu 451 km, hövzəsinin sahəsi - 13 900 km²-dir. Sluç çayı öz başlanğıcını Podol yüksəkliyinin Volun yayalasından götürür. Çayın mənbəyi yaxınlığında Xmelnitski vilayətinin Avratin kəndi yerləşir. Bu ərazi ...

                                               

Sol Tuzlov çayı

Sol Tuzlov çayı - Rusiyanın Rostov vilayəti və Ukraynanın Luqansk vilayəti ərazisindən axır. Tuzlov çayının qoludur. Çayın uzunluğu 32.9 kilometrdir. Mənbəyinin hündürlüyü 210 metr təşkil edir. Üzərində su tutarı vardır. Çay sistemi: Sol Tuzlov ç ...

                                               

Someş çayı

Mənbəyi Someşul Mare çayı da daxil olmaqla, çayın uzunluğu 415 kilometrdir. Macarıstan ərazisindən 50 km məsafədə axır. Someş çayı Rumıniyada uzunluğuna görə beşinci çaydır. Çayın hövzəsi Mikada Dej, Someşul Mare və Someşul Mic çaylarının təxminə ...

                                               

Someşul Mare çayı

Someşul Mare çayı - Rumıniyanın şimal-qərbində Rodna dağlarında Bistriţa-Năsăud əyalətində iki əsas çayın- Preluki çayı/Pârâul Mariei və Zmeu çaylarının birləşdiyi ərazidən başlayır. Çay Rodna, Nasaud və Bekleanı keçərək, Dejin yuxarı axınında So ...

                                               

Someşul Mik çayı

Someşul Mik çayı - şimal-qərb Rumıniyada bir çay. Çay Apuseni dağlarından gələn iki- Someşul Birşul Kald və Someşul Rece çaylarının birləşməsindən ibarətdir. Gilauda qarışandan sonra çay şərqə doğru Klaj-Napoka, Apahida və Gerlanı keçir və "Dej"d ...

                                               

Suçava çayı

Rumıniya və Ukrayna ərazisindən axan bu çayın uzunluğu-160 km, Hövzəsinin sahəsi isə 3300 km²-dir. Başlanğıcını Karpat dağlarından götürür. Orta və aşağı axarlarında Suçava platosundan keçir. İllik su sərfi 20 m³/san olub, özü ilə çoxlu axıntı gə ...

                                               

Suxaya çayı (Bıstraya)

Suxaya çayı - Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Suxaya çayı Bıstraya çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Şimali Dones çayının bir qoludur. Şimali Dones çayının mənsənibə 175 km qalmış ona tökülür. Suxaya çayının uzunluğu 35 ki ...

                                               

Suxoy Çaltır çayı

Suxoy Çaltır çayı - Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axır. Myortvı Don çayının qoludur. Çayın uzunluğu 21.6 kilometr. Çayın ən böyük qolu Kalmıskaya axarıdır. Çayın ümumi msyilliliyi 100.4 metrdir. Mənsəbi 0.4 metr təniz səviyyəsindən yuxarı ...

                                               

Suxoy Elançik çayı

Suxoy Elançik çayı - Ukrayna və Rusiya ərazisindən axan çay. Mokrıy Elançik çayının sağ qolunu təşkil edir. Azov dənizi hövzəsinə aid bir çaydır. Çayın uzunluğu 77 kilometr təşkil edir. Su toplayıcı hövzəsinin sahəsi 515 km² təşkil edir. Enişi 1 ...

                                               

Sulak çayı

Sulak çayı aşağı axarında dəniz səviyəsindən - 28 metr aşağı olduğuna görə bura bataqlıqlar və qamışlıqlardan ibarətdir. Əksər türk dillərində isə bataqlıqla yanaşı sulak sözü də işlənir.

                                               

Sumqayıtçay

Uzunluğu 198 km, hövzəsinin sahəsi 1751 km²-dir. Başlanğıcını Gülümdostudağ dan 2000 m götürür. Sumqayıtçay adını Qozlu və Çikilçay birləşəndən sonra alır. Yuxarı axarında Quzduçay, Qozluçay, Cəngiçay da adlanır. Böyük Qafqazın cənub yamacı çayla ...

                                               

Sunja (Terekin qolu)

Sunja çayı- Şimali Qafqazın şərq hissəsində yerləşir. Terek çayının sağ qoludur. Uzunluğu - 278 km, hövzə sahəsi - 12 000 km². Mənbə Böyük Qafqaz dağ silsiləsinin şimal yamacında, 1200 m yüksəklikdədir, orta bulanıqlıq 3800 q / m³: çay ildə 12.2 ...

                                               

Sunqari çayı

Sunqari çayı - Şimal-şərqi Çin ərazisindən axan, su miqdarı baxımından Amur çayının ən böyük qolu. amurun sağ qollarından biri. Sunqari çayı Çinin Qirin və Heylunszyan əyalətlərindən axır; axarı boyuncaə Qirin, Harbin, Szyamusi şəhərləri vardır. ...

                                               

Sura çayı

Sura - Rusiya ərazisindən axan, Volqa çayının sağ qolunu təşkil edən çay. Rusiyanın Ulyanovsk, Pemza və Nijeqorod vilayətləri, Mordoviya, Mari El və Çuvaşiya əraxilərindən keçir. Çayın uzunuluğu 841 km, hövzəsinin sahəsi 67.5 min. km² təşkil edir ...

                                               

Suskan çayı (Çir)

Suskan çayı - Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Suskan çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Suskan çayının uzunluğu 78 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 1000 km²-dir. Çir çayının mənsəbinə ...

                                               

Şari çayı

Şari çayı - Mərkəzi Afrikada yerləşən 949 km uzunluğu olan çay. Başlanğıcını Mərkəzi Afrika Respublikasından götürərək Çada axar və Çadın paytaxtı Ncamena ilə Kamerunun Kousseri şəhəri arasındakı sərhəd xəttini əmələ gətirən Loqon çayı ilə birləş ...

                                               

Şəlvə çayı

Şəlvə çayı adını ərazisindən axdığı Şəlvə kəndindən almışdır. Bol su ehtiyatlarına malik olan Şəlvə çayı Laçın rayonunun ərazisindən axır. Çay Minkənd çayı ilə birləşərək Həkəri çayını uzunluğu 113 km yaradır ki, bu çay da Araz çayına qovuşur. Şə ...

                                               

Şəmkirçay

Şəmkirçay - Kürün sağ qoludur. Gədəbəy və Şəmkir rayonları ərazisindən axır. Başlanğıcını Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacından götürür və Kür çayına qovuşur.

                                               

Şilka çayı

Onon və İnqoda çaylarının birləşməsi ilə meydana gəlir. Şimaldakı Şilkinski və Amazarski silsilələri ilə cənubda Borşçovoçnı silsiləsi arasındakı vadidə axır Demək olar ki, bütün uzunluğu boyu dağlıq bir xüsusiyyətə malikdir və davamlı zəncirvari ...

                                               

Şimali Sosva

Şimali Sosva çayı - Xantı-Mansi muxtar dairəsi ərazisindən axan çay. Çay Şimali Uraldan başlayaraq Qərbi Sibir düzənliyinə istiqamətlənir. Çayın uzunluğu 754 km, hövzəsinin sahəsi 98 300 km² təşkil edir. Böyük Sosva və Kiçik Sosvanın birləşməsind ...

                                               

Şinqu çayı

Şinqu - Cənubi Amerika ərazisindən axan, Amazon çayının sağ qolunu təşkil edən çay. Çayın uzunluğu 1980 km, hövzəsinin sahəsi 513 min. km² təşkil edir. Çay bütünlüklə Braziliya ərazisindən axır. Çay Kulueni adı ilə Matu-Qrasu dağlıq ərazilərindən ...

                                               

Şitalakşa (çay)

Şitalakşa - Brahmaputranın bir qoludur. Başlanğıcının bir hissəsi Banar çayı kimi də tanınır. Çay 110 kilometr uzunluğundadır və təxminən 300 metr uzunluğunda hissəsi Narayanqang yaxınlığından keçir. Çay Narsinqdi ilə sərhədi təşkil edərək Qazipu ...

                                               

Şuşve çayı

Şuşve - Litvanın mərkəzi hissəsində çay. Nevejis çayının sağ qolu. Kelmes rayonunu ərazisindən, Tituvenay şəhərindən 6 km cənub-şərqdən öz başlanğıcını götürür. İlk öncə Tituvenay dərəsi ilə cənub-şərq istiqamətində axır, daha sonra şərq istiqamə ...

                                               

Taxo çayı

Taxo, və ya Teju, lat. Tagus - Pireney yarımadasından axan uzun çay. Çay öz başlanğıcını İspaniya ərazisindən götürür və Lissabon rayonu ərazisində Atlantik okeana tökülür. Mənbəyi 1580 m yüksəklikdən başlayır. Uzunluğu 1038 km təşkil edir ki, bu ...

                                               

Talas çayı

Çayın qidalanmasının əsasını buzlaq və qar suları təşkil edir. Qırğızıstanın Talas silsiləsinin buzlaqlarından başlayan Karakol və Üç-Koşoy çaylarının axması nəticəsində formalaşır. Axarı boyunca Talas çayı çoxlu sayda qol qəbul edir: Urmaral, Qa ...

                                               

Tapajos çayı

Таpajos - Cənubi Amerika ərazisindən axan iri çaylardan biri. Amazon çayının sol qolunu təşkil edir və ona Santaren şəhəri yaxınlığında tökülür. Çay Telis-Piris və Jurunea çayının birləşməsindən əmələ gəlir. Serra-dus-Parensis yüksəklikləri arası ...

                                               

Tas-Yuryax çayı

Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 22 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür. Kurunq-Bısır çayının sağ qoludur.

                                               

Taz çayı

Taz - Rusiyanın Qərbi Sibir ərazisindən axan çayı. Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin ərazisi boyunca axır. Çayın uzunluğu 1401 km, hövzəsinin sahəsi 150.000 km², ağızdan 357 km yuxarıda orta illik axın sürəti 930 m³/s-dir. Taz çayı Tazovski qəsəbəs ...

                                               

Telis-Piris

Telis-Piris - Cənubi Amerika ərazisindən axan çay. Braziliyanın şimal-qərb hissəsindən axan çay. Çayın uzunluğu 1370 km təşkil edir. Şərqdən qərbə doğru axır. Çoxlu sayda qollara malikdir. Jurunea çayı ilə birləşərək Tapajos çayını əmələ gətirir. ...

                                               

Terek çayı

Etimoloqiyası ərəb dilində türklər deməkdir. Ərəb saitsiz əlifbasına görə türkləri bildirən söz rak kimi də tələffüz edirdilər. Misal üçün Ətrak çayını və tərəkəmələri göstərmək olar. Terek çayı ərazisində Ərəb Xilafəti dövründə Xəzər xaqanlığını ...

                                               

Təngərüd çayı

Təngərüd – başlanğıcını Talış silsiləsinin Şindan qalası zirvəsindən götürür və Astara rayonunun Şahağacı kəndi yaxınlığında Xəzər dənizinə tökülür. Çay dərəsi Talış dağlarının Peştəsər və Burovar silsilələrini kəsir. Burada çay dərin və dik yama ...

                                               

Tərtərçay

Uzunluğu 200 km, hövzəsinin sahəsi 2650 km²-dir. Tərtərçay Kür çayının Azərbaycan daxilində ən çox sululuğa malik olan qolu hesab edilir. Çay Qonqur, Alaköz və Mıxtökən silsiləsinin birləşdiyi sahədən 3120 m axan bulaqlardan əmələ gəlir. Başlıca ...

                                               

Tixaya çayı

Tixaya çayı - Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Don çayənın sağ qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 76 kilometrdir. Hövzəsinin dahəsi isə 1370 km² bərabərdir.

                                               

Tikanlıçay

Uzunluğu 56 km, hövzəsinin sahəsi 125 km²-dir. Başlanğıcını Bazardüzüdağın cənub-qərb hissəsindən 3680 m alır. Tikanlı kəndindən sonra çay iki müstəqil qola ayrılır. Sağ qol cənub-qərb istiqamətindən axır. Nəzərçay və Qalaçay Ağçay qovuşandan Son ...

                                               

Tisa çayı

Bu çay başlanğıcını Ukraynanın qərb əyalətindən götürür. Onu demək olar ki, Raxova şəhəri yaxınlığında Qara Tisa və Ağ Tisanın birləşməsi əmələ gətirir. Qara Tisanın mənbəyi dəniz səviyyəsindən 1400 m-də olub, şimal-şərq Svidov qalxmasından başla ...

                                               

Tista

Tista, Hindistan və Banqladeşdəki çaydır və Brahmaputranın bir qoludur. Keçmiş Knyazlığın əsas su yolu idi və hazırda Hindistanın Sikkim əyaləti, öz mikroiqlimi ilə Himalayadakı dərin bir vadidən keçərək bütün dövlətə axır. Müəyyən dərəcədə Sikki ...

                                               

Tobol

Tobol - Qazaxıstan və Rusiya ərazisindən axan bir çay, İrtış şayının sol və ən gursulu qolu. Çayın uzunluğu 1591 km, hövzəsinin sahəsi isə 426.000 km²-dir.

                                               

Tokantins çayı

Tokantins - Cənubi Amerikanın şərqindən keçən, Braziliyanın Qoyas, Tokantins, Marayan ştatları ərazisindən axan çay. Çayın uzunluğu 2850 km təşkil edir. Başlanğıcını Marayan və Almas çaylarının birləşməsindən götürür. Mənbə Serra-Dorada silsiləsi ...

                                               

Tona

Tona, Tana - indiki Ermənistan və Gürcüstan ərazilərindən axan çay. Anaxatır çayının sağ qolu. XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərinədək Rus mənbələrində tarixi Borçalı mahalının adı ilə Borçalı çayı adlanırdı.

                                               

Tovuzçay

Axıncaçayın sol qolu olan Tovuzçay tranzit çayıdır. Bəzən bu çayın mənsəbini Kür çayı hesab edirlər. Uzunluğu 42 km, hövzəsinin sahəsi 278 km²-dir. Yuxarı axarı Ermənistan ərazisindən, aşağı axarı isə Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonu ərazi ...