Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 378




                                               

Camna

Camna, Yamuna və ya Cumna - Hindistanda ümumi uzunluğu 1376 km olan çay. Qanqın ən uzun və ən yüksək suyu. Mərkəzi Himalayın cənub yamaclarında başlayır, Yamunotri buzlağından 3255 m yüksəklikdə axır. Hindistanın Haryana və Uttar Pradeş ştatların ...

                                               

Cəhriçay

Cəhriçay - Babək rayonu ərazisində çay. Naxçıvançayın sağ qolu. Hövzəsinin sahəsi 442 km 2 Uzunluğu 45 km. Dərələyəz silsiləsindən 2320 m hündürlükdən başlayır. Qar, yağış və yeraltı sularla qidalanır. Suvarmada istifadə olunur.

                                               

Cənubi Buq

Podol yüksəkliyi və Qaradənizyanı ovalıqla axır. Qara dənizin Dnepr limanına tökülür. Yuxarı axını bataqlıqlaşmış ərazidən keçir; orta axınında astanalar var. Əsas qolları: sağdan Kolıma, Savranka; soldan Sinyuxa, İnqul. Qarışıq mənbədən qidalanı ...

                                               

Cəyirçay

Uzunluğu 58 km, hövzəsinin sahəsi 326 km²-dir. Başlanğıcını Şahdağ silsiləsinin şərq ətəyindən 860 m alır. Başlıca qolları, soldan Slavyanka uzunluğu 8 km, Xarxar uzunluğu 7 km, Artəpə uzunluğu 18 km çaylarıdır. Axımı yağış 65%, yeraltı 27%, qism ...

                                               

Coğazçay

Uzunluğu 60 km, hövzəsinin sahəsi 520 km²-dir. Mənbəyi Ermənistan ərazisindən 2000 m başlayır. Axımı əsasən yağış 48%, yeraltı 36%, qismən də qar 10% sularından əmələ gəlir. Yaz-yay.aylarında yağış suları çayda daşqın əmələ kətirir. Daşqın dövrün ...

                                               

Coxcoxu-Yuryaqe çayı

Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 18 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür. Kurunq-Bısır çayının sağ qoludur.

                                               

Çaxmaqçay

Çaxmaqçay - Araz çayının sol qoludur. Xocavənd və Cəbrayıl rayonları ərazisindən axır. Başlanğıcını Ziyarət dağının cənub ətəktərindən götürür. Suyunu Araz çayına çatdıra bilmir. Digər adı Quruçaydır. Başlıca olaraq yağış suları ilə qidalanır. Su ...

                                               

Çapal

Çapal - Gürcüstanda, Aşağı Kartli mxaresində çay, Anaxatır) çayının sağ qolu. Maşavera çayı öz mənbəyini Qaraağac silsiləsində dəniz səviyyəsindən 2125 metr yüksəklikdən 41°18′40″ şm. e. 44°08′34″ ş. u. götürür və Bolnisi rayonunun Arıxlı kəndi y ...

                                               

Çarış çayı

Çayın uzunluğu 547 km, su hövzəsinin sahəsi isə 22 200 km² təşkil edir. Çay öz başlanğıcını Korqon silsiləsindən götürür. Yuxarı axarlarda ensiz və day yatağa sahibdir. Nisbətən düzənliklərdə isə yatağı genişlənir. Çayın yatağı boyunca aşağı doğr ...

                                               

Çatkal

Çatkal çayı - Qırğızıstan və Özbəkistan ərazisindən axan dağ çayı. Çarvak su anbarının tikilməsinə qədər Çirçik çayının sol qolunu təşkil edirdi. Yuxarı axarlarda Qaraqulcá adını daşıyır.

                                               

Çieres-Yuryaqe çayı

Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 16 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür. Kurunq-Bısır çayının sağ qoludur.

                                               

Çir çayı

Çir çayı - Rusiyanın Rostov və Volqoqradskaya vilayətləri ərazisindən axan çay. Don çayının sağ qolunu təşkil edir. Simlyanski su anbarına tökülür. Çayın uzunluğu 317 kilometr, hövzəsinin sahəsi isə 9580 km² təşkil edir. Don çayının mənsəbinə 456 ...

                                               

Çirçik çayı

Çirçik hidronimi öz növbəsində kiçildici xüsusiyyət daşıyır. Çir sözü burada Sırdəryada olan Sır kompanenti ilə əlaqədardır. Ümumilikdə götürdükdə isə Çirçik sözü "Kiçik Sır dərya" mənasını verir. Çir çayının adı Baburnamə şeyrlər toplusunda çəki ...

                                               

Çongyeçon

Çongyeçon - Cənubi Koreyanın Seul şəhərində yerləşən çay olaraq, Han çayı su sisteminə aiddir və Cunqnanqçonun bir qoludur. Mənbəyi Jongno-gu Cheongun-dongda yerləşən Baekundong vadisidir. Cənuba axan Samiteongun petite kombinatı qaldırdığı ifadə ...

                                               

Çorox çayı

Çorox çayı - başlanğıcını Türkiyənin şimal-şərqindəki Məscid dağlarından götürən, Bayburt, İspir, Yusufeli, Artvin şəhərlərinin yaxınlığından keçən, Gürcüstanın Batumi şəhərinin cənubunda, Türkiyə-Gürcüstan sərhədinin bir neçə kilometr şimalında ...

                                               

Çu çayı

Çu çayı, Şu) - Ters Ala-Too buzlaqlarından başlanğıcını götürür. Coonarık və Koçkor çayları birləşdikdən sonra axır.

                                               

Çulım

Çulım - Rusiya ərazisindən axan çay Obun sağ qolunu təşkil edir. Xakasiya ərazisindən başlayan çay Krasnoyarsk diyarı və Tomsk vilayəti ərszisindən axaraq mənsəbinə tökülür.

                                               

Çumış

Çayın uzunluğu 644 km, hövzəsinin sahəsi isə 23 900 km² təşkil edir. Öz başlanğıclarını Kemerov vilayətinin ərazisində Qara-Çumış və Tom-Çumış çaylarının birləşməsindən götürür. Mənsəbə yaxın iki qola ayrılır. Barnaul şəhərindən 88 km aşağıda Ob ...

                                               

Çusovaya çayı

Çusovaya - Orta Uralda çay. Kama çayının sol qolu. Rusiyanın Perim diyarından, Sverdlovski və Çelyabinsk vilayətlərindən axır. Çayın özəlliklərindən biri odur ki, o Ural dağlarının şərq yamaclarından başlanğıcını götürür, silsiləni kəsib keçir və ...

                                               

Çyornaya çayı (Çir)

Belaya çayı - Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Çyornaya çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Kaqalnik çayının mənsənibə 246 km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 48 kilometr təşkil edir. ...

                                               

Dauqava

Dauqava və ya Qərbi Dvina - Şərqi Avropanın şimalında çay. O, Rusiya, Belorus və Latviya əraziləri ilə axır.

                                               

Demyanka çayı

Çay başlanğıcını Vasyuqan bataqlığıdan Omsk vilayətinin şimal-şərqindən götürür. Sonra Tümen vilayətinin Uvatski rayonu ərazisinə keçir. Ən iri qolları: Keum, Tyamka sağ, Tequs, Urna, İmqıt, Böyük Kunyak sol. Çayın uzunluğu 1159 km təşkil edir. S ...

                                               

Desna çayı

Desna çayı - Şərqi Avropada çay. Rusiya və Ukrayna ərazilərindən keçir. Dnepr çayının sol qolunu təşkil etməklə yanaşı həmdə onun ən böyük qoludur. Çayın uzunluğu 1130 km təşkil edir. Novqorod-Sevenski şəhərinə qədər 535 km məsafədə naviqasiya üç ...

                                               

Dəclə

Dəclə - Asiyada çay, uzunluğu 1900 km. Başlanğıcını Türkiyədə yerləşən Xəzər gölündən götürür və İraqın Bəsrə şəhəri yaxınlığında Fəratla qovuşaraq, Şəttül-Ərəb çayını əmələ gətirir. Türkiyə, Suriya və İraq ərazisindən keçir. Çayın 1 418 km-lik h ...

                                               

Dəmiraparançay

Uzunluğu 69 km, hövzəsinin sahəsi 596 km²-dir. Başlanğıcını Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacının 3850 m hündürlüyündən götürür. İllik axımın 40-60%-ni yeraltı sular təşkil edir. Orta illik su sərfi 3.10 kub m/san-dir. Axımın 26%-i yazda, 35%-i ...

                                               

Dəmirlisu (çay)

Culfa rayonu ərazisində Əlincəçayın Arazın qolu sağ qoludur. Soltanbud dağının şərq ətəyindən başlanır. Uzunluğu 6 km dir. Əsasən qar və yağış suları ilə qidalanır.

                                               

Dərvaqçay

Dərvaq çayı - Dağıstannın Dərbənd rayonu ərazisindən axan çay. Çayın mənbəyi adsız kiçik bir göldür. Mənbəyi Xəzər dənizidir. Çayın uzunluğu 39 km, hövzəsinin sahəsi 520 km² təşkil edir. İri qolları: Barzançay, Dyubekçay. Çay üzərində Geçuk su an ...

                                               

Dnestr kanyonu

Dnestr kanyonu - Ukraynanın Dnestr çayında formalaşan kanyon. Kanyon ölkənin 4 vilayətinin sərhəddində yerləşir: İvano-Frankovsk, Ternopol, Çernovtsı və Xmelnitski. Ümumi uzunluğu 250 km-dir. Bu göstərici ilə o nəyin ki, Ukraynanın, eləcə də Avro ...

                                               

Donskoy Çulek

Donskoy Çulek, yuxarı və orta axarlarda Donskoy Çulek axarı - Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Myortvı Dones çayının sağ qolunu təşkil edir. Don deltasından axan əsas qollardan biridir. Uzunluğu 26 km, hövzəsinin sahəsi isə 186 km² ...

                                               

Drava çayı

Çayın uzunluğu 710 km, mənbəyini İtaliya sərhədlərində olan dağlardan götürür və ardıcıl olaraq Avstriya, şimali Sloveniya və Xorvatiya ərazilərindən axır. Uzunluğuna görə Tisza, Sava, Prut, Mureş və ola bilər ki, Siret çaylarından sonra Dunay ça ...

                                               

Drina

Drina - Bosniya və Herseqovina ilə Serbiya arasında dövlət sərhəddini təşkil edən çay. İki çayın birləşməsindən əmələ gələn çay mənsəbə qədər 346 km məsafədə uzanır. Yaşımtıl suya malik olması səbəbində bəzən serblər tərəfondən "zelyonka" adlandı ...

                                               

Dunay

Dunay çayı - Avropada Volqadan sonra ikinci ən uzun çay. Dunay çayı Almaniyanın cənubunda Şvartsvald Schwarzwald bölgəsində Breq və Briqax dağ çaylarının 678 m yüksəklikdəki Donaueşingendə Donau-Eschingen birləşməsi ilə meydana gəlir. Donaueşinge ...

                                               

Düylün çayı

Uzunluğu 30 km, hövzəsinin sahəsi 124 kv.km-dir. Zəngəzur silsiləsindən 2400 m hündürlükdə başlanır. Parağaçay və Mesxet çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir və 660 m. yüksəklikdə, Dəstə kəndi yaxınlığında Araza tökülür. Qar, yağış suları və yer ...

                                               

Dyoma çayı

А. А. Kamalovun fərziyyəsinə görə Dyoma sözü başqısdcada Dim sözündən götürülmüş, "çayın dərin yeri" mənasını verir. Çayın digər adı Kuk-idel başq. Күгиҙел olaraq adı çəkilir. Mənası "göy çay" mənasını verir. Bu isə "rəng + çay" sistemi üzrə müşa ...

                                               

Emajogi çayı

Emajogi - Estoniyada çay. Narva çay hövzəsinə daxildir. Eston dilində Emojogi sözü Ana-çay mənasını verir. Çayın aşağı axaraları gəmiçilik üçün yararlıdır. Çayın sahilində Tartu şəhəri yerləşir.

                                               

Emba çayı

Emba çayı - Qazaxıstanın Aktobe və Atyrau vilayətlərindən axır. çay həmdə iki qitə, Avropa və Asiya arasında sərhəd rolunu oynayır. Uzunluğu 712 km, hövzəsinin sahəsi 40.400 km²-dir. Başlanğıcını Muqojar dağının qərb yamaclarından götürür. Podura ...

                                               

Essekibo çayı

Essekibo - Qayana ərazisindən axan çay. Uzunluğu 1000 km təkil edir. Sipu və Çokidor çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Mənbə ölkənin cənubunda Akaray silsiləsində yerləşir. Şimala doğru rütubətli meşə və savannadan axır. Axarı boyunca orta v ...

                                               

Əlicançay

Əlicançay - Kürün sol qoludur. Oğuz, Şəki və Yevlax rayonlarından, Mingəçevir ərazisindən axır. Uzunluğu 98 km, hövzəsinin sahəsi 1010 km²-dir. Oğuz, Daşağıl və Xalxal çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Əsas qolu Xalxalçay hesab edilir ki, on ...

                                               

Əmbərçay (çay)

Türk dillərində ambar "su anbarı", "məhsuldar torpaq" və s. mənalarında işlənir. Tədqiqatlar ambar sözünü etnonim hesab edirlər. Azərbaycan dilinin bəzi dialektlərində əmbərə "kiçik, dayaz arx", əmbərçu "bostan sulamaq üçün su şırımı" mənalarında ...

                                               

Əmtə çayı

Əmtə çayı - Rusiya Federasiyasının Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Əmtə çayı Don çayının hövzəsinə daxil olan Curyuk-Sal çayının sağ qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 39 km, hövzəsinin sahəsi isə 570 km² təşkil edir. Çayın mailliliyi 1.4 m ...

                                               

Ətrak

Ərəb saitsiz əlifbasına görə türkləri bildirən söz bəzən ttrak kimi tələffüz olunurdu. Misal üçün Terek çayını və tərəkəmələri göstərmək olar. Ətrak çayı Ərəb Xilafəti dövründə bir müddət şərqdə türklərin ölkəsi ilə sərhəd hesab olunurdu.

                                               

Əyriçay

Uzunluğu 134 km, hövzəsinin sahəsi 1810 km²-dir. Başlanğıcını Böyük Qafqazın cənub yamacından, Təkləbaşıdağın 1.5 km qərbindən 3509 m kötürür, Cənub yamacından axan Künküt, Kiş, Şin və Kürmükçay və bir sıra başqa kiçik çaylar Əyriçaya tökülür. Ça ...

                                               

Gaska çayı

Gaska - Xorvatiyada çay. Gaska çayı Liçko-Senska bölgəsinə aiddir və Plitviçka Gölləri Milli Parkı ilə həmsərhəddir. Çayın böyük hissəsi yer altı axıma malikdir.

                                               

Gəncəçay

Gəncəçay Kiçik Qafqazın Murovdağ silsiləsinin şimal yamacından axmağa başlayır. Çayın mənsəbi 2814 m yüksəklikdədir. Gəncəçay Kürə mənsəbindən 720 km yuxarıda tökülür. Gəncəçayın uzunluğu 99 km, hövzəsinin sahəsi 752 km 2 -dir. Çayın 9 qolundan 5 ...

                                               

Gilançay

Uzunluğu 53 km, hövzəsinin sahəsi 426 km²-dir. Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb yamacından 2700 m başlayır. Boğazyurd və Qaranlıqdərə çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Yerli əhali çayı Sağarsu qolu qovuşana qədər Əyriçay adlandırır. Sululuğu ...

                                               

Gilgilçay

Uzunluğu 72 km, hövzəsinin sahəsi 800 km²-dir. Başlanğıcını Gülumdostu dağın yamacından 1880 m alır. Axımı əsasən yağış 51 %, qismən isə qar 27% və yeraltı 22% sulardan əmələ gəlir. Yaz və yayın əvvəlində yağışlar çayda qısa muddətli və yüksək sə ...

                                               

Girdimançay

Uzunluğu 88 km, hövzəsinin sahəsi 727 km²-dir. Başlanğıcını Babadağ aşırımının 1 km cənub-şərqindən 2900 m alaraq süni kanal vasitəsilə Kürə tökülür. İllik axımı qar 24%, yağış 39% və yeraltı 37% sulardan əmələ gəlir. Orta illik su sərfi 4.20 ml/ ...

                                               

Gizeldon (çay)

Gizeldon çayı, həmçinin Gizel don - Ardon çayının sol qolu və Vladikavkaz ərazisində, Şimali Osetiya-Alaniyada çay. Uzunluğu 81 kilometr, hövzəsinin sahəsi isə 604km²-dir. Çox qayalı və 4000 metr zirvəsi olan dərənin ərazisi uçqunlara meyllidir.1 ...

                                               

Gorançay

Uzunluğu 81 km, hövzəsinin sahəsi 441 km²-dir. Başlanğıcını Murovdağ silsiləsinin ən yüksək zirvələri olan Gamışdağ və Murovdağ arasındakı 3100 m yüksəklikdən alır. Xarxaput kəndi yaxınlığında iki qola ayrılır. Bunlardan biri Qaraçay, digəri Gora ...

                                               

Göyçay çayı

Uzunluğu 115 km, hövzəsinin sahəsi 1770 km²-dir. Başlanğıcını Böyük Qafqazın cənub yamacından 1980 m alaraq süni kanal vasitəsilə Kürə tökülür. Cənub yamacından axan çaylar arasında ən çox sululuğa malik olması ilə fərqlənir. Başlıca olaraq sağda ...