Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 330




                                               

İkiqat inteqral

İkiqat inteqral birdən çox dəyişəni olan funksiyaların müəyyən inteqralının ümumi formasıdır, məsələn f və ya f. R 2 sahəsində ikidəyişənli funksiyanın inteqralı ikiqat inteqral, R 3 sahəsində üçdəyişənli funksiyanın inteqralı isə üçqat inteqral ...

                                               

Təsadüfi kəmiyyət

Təsadüfi dəyişən və ya təsadüfi kəmiyyət - Statistika və ya ehtimalda dəyərləri qeyri-rəsmi olaraq təsadüfi bir fenomenin nəticələrindən asılı olan dəyişəndir. Təsadüfi kəmiyyət diskret və kəsilməz ola bilər. Diskret təsadüfi kəmiyyət rus. дискре ...

                                               

"Bir vahid” xətası

Bir vahid” xətası – proqramlaşdırmada: hər hansı əməlin yerinə yetirilmələrinin sayını bir vahid azaltdıqda, yaxud artırdıqda meydana çıxan xəta. Tutaq ki, verilmiş massivin m-dən n-dək elementləri emal olunmalıdır. Burada cəmi neçə element var? ...

                                               

Axtarış alqoritmləri

Axtarış alqoritmləri - kompüter elmlərində, müxtəlif növ verilənlərin strukturlarının üzərində bir məlumatın axtarılması sırasında istifadə edilən alqoritmlərin ümumi adıdır. Məsələn, faylda bir sözün və ya massivdə bir məlumatın axtarılmasında b ...

                                               

Arılar alqoritmi

Arılar alqoritmi - Problemin bəzi xassələrinin bilindiyi və problem üzərində dəyişikliklərin edilə bilindiyi axtarış alqoritmlərindən biridir. Alqoritmin əsas məqsədi ən optimal nöqtənin tapılmasıdır. Alqoritm arılarının bal hazırlamaq üçün istif ...

                                               

Birləşdirməli nizamlama

Birləşdirməli nizamlama -bir neçə çeşidlənən siyahının bir siyahıda birləşdirilməsindən ibarət çeşidləmə üsulu. Birinci siyahının ilk elementi götürülür və ikinci siyahının birinci elementi ilə müqayisə olunur; seçim edildikdən sonra elementin se ...

                                               

Çarpazlama

Çarpazlama - Süni intellektin alt qolu olan Genetik alqoritmlərdə istifadə olunan əsas əməliyyatlardan biridir. Yeni gen düzülüşünün yaranması prosesidir ki, hansı ki, yeni gendə xromosomların bir qismi birinci gendən, digər qismi ikinci gendən g ...

                                               

Dövrün tapılması

İnformatikada dövrün tapılması iterativ funksiyalar ardıcıllığında dövrün tapılması üçün alqoritmik problemdir. Sonlu S {\displaystyle S} çoxluğunun özünə uyğun gələn, hər hansı bir f {\displaystyle f} funksiyası üçün, və eyni zamanda S {\display ...

                                               

Eratosfen ələyi

Eratosfen ələyi -sadə ədədlərin axtarışı üsulu. Qədim Yunanıstanda işlənmiş Eratosfen ələyindən kompüterin, yaxud proqramlaşdırma dilinin işləmə sürətini müəyyənləşdirəndə etalon testi kimi istifadə olunur. Bu üsul yoxetmə prosesinə əsaslanır. 2- ...

                                               

Genetik alqoritmlər

Genetik Alqoritmlər - kompüter elmlərinin təbiət elmlərindən öyrəndiyi və öz problemlərini həll etmək üçün istifadə etdiyi üsuld. Genetik alqoritmlərin fundamental qanunları ilk dəfə Miçiqan Universitetində John Holland tərəfindən ortaya atılmışd ...

                                               

İkili axtarış alqoritmi

İkilik və ya yarıya bölməklə axtarış - Sıralanmış massivdə müəyyən qiymətin axtarılması alqoritmidir. Xətti axtarışdan fərqli olaraq Binar axtarış sıralanmış massivlər üzərində daha tez axtarış aparmağa imkan verir. Xüsusilə böyük həcmli verilənl ...

                                               

İnterpolyasiya ilə axtarış

Eyni ilə ikili axtarış alqoritminin sxemi üzrə qurulur. Yeganə fərq ondan ibarətdir ki, massiv hər addımda ikiyə tən ortadan deyil, cari intervalın uclarındakı qiymətlərdən asılı olaraq xətti interpolyasiya ilə tapılmış mövqedən bölünür. Hesablam ...

                                               

Qabarcıqlı nizamlama

Qabarcıqlı nizamlama və ya qabarcıqlı sıralama - iki qonşu elementi müqayisə etməklə və əgər onlar səhv nizamda isə onların yerini dəyişməklə verilən siyahını təkrarla yoxlayaraq, sıralayan alqoritmdir. Alqoritmin performansı aşağıdakı kimidir: o ...

                                               

Mərtəbəli çeşidləmə alqoritmi

Mərtəbəli çeşidləmə alqoritmi - çeşidləməni qruplaşdırılan elementlərlə, onların açarlarının ardıcıl komponentlərinə görə gerçəkləşdirən çeşidləmə alqoritmi. Məsələn, 0-dan 999-dək ədədlərin çeşidlənməsinə baxaq: birinci siyahı yüzlük mərtəbələri ...

                                               

Mutasiya (Genetik alqoritm)

Genetik alqoritmlərdə istifadə edilən və bir haldan başqa hala keçmək mənasını verən mutasiya qısaca bir geni meydana gətirən xromosomların dəyişməsidir. Bu dəyişmə aşağıdakı şəkillərdən biri ola bilər: Tərsləmə Inversion Yerləşdirmə Insertion Ye ...

                                               

Parçala və idarə et (alqoritm)

İnformatikada parçala və idarə et) rekursiyaya əsaslanan alqoritm dizayn paradiqmasıdır. Parçala və idarə et alqoritmi məsələni rekursiv olaraq iki və ya daha çox alt məsələrə bölərək, ən sadə hal üçün həll edir. Alt həllərin sonradan birləşməsi ...

                                               

Səyahət edən tacir (alqoritm)

Səyahət edən tacir) - informatikada həlli çətin olan məsələlərdən biridir. Səyahət edən tacir belə bir sual soruşur: "Mənə şəhərlərin siyahısı və şəhərlər arasında məsafə verilibdir. Görəsən, bütün şəhərlərə səyahət edib evə qayıtmaq üçün ən qısa ...

                                               

SimHash

SimHash - Kompüter elmlərində, xüsusilə mətn üzərində olan əməliyyatların sıx olduğu, axtarış mühərriki kimi tətbiqlərdə faylların və ya veb saytlarının bir-birinə olan bənzərliyini tapmaq üçün istifadə edilən alqoritmdir. Alqoritmə alternativ ol ...

                                               

Sürətli nizamlama (Quicksort)

Sürətli nizamlama alqoritmi Tony Hoare tərəfindən 1959 -cu ildə hazırlanmış və 1961 -ci ildə nəşr olunmuş, nizamlama alqoritmidir. Sürətli nizamlama alqoritmi rekursiv alqoritmdir, parçala və idarə etmə alqoritminə əsaslanır. Sürətli nizamlama al ...

                                               

Şell çeşidləməsi

Şell çeşidləməsi - verilənləri nizamlamaq üçün istifadə olunan qabarcıqlı çeşidləmə və artırmalı çeşidləmədən daha sürətli proqramlaşdırma alqoritmi; 1959-cu ildə Donald Şell tərəfindən təklif olunub. Şell çeşidləməsində ədədi massivin bir-birind ...

                                               

Sofiya Kovalevskaya

Sofiya Vasilyevna Korvin Krukovski zadəganlara mənsub, yaxşı təhsil almış valideynlərin ortancıl uşaqları olaraq 15 yanvar 1850-ci ildə Moskvada anadan olub. Sofiyanın atası Rusiya ordusunda general idi. Sonya adı ilə tanınan Sofiya həyatı boyunc ...

                                               

Reynlandın işğalı

Reynlandın işğalı - Almaniya İmperiyasının ordusunun 1918-ci ildə darmadağın edilməsindən sonra 1 dekabr 1918-dən 30 iyun 1930-a qədər baş verən işğal hadisəsi.

                                               

Vyana döyüşü

Vyana döyüşü - 1683-cü il 12 sentyabr Osmanlı ordusu tərəfindən Avstriyanın paytaxtı Vyananın iki aylıq mühasirəsindən sonra baş verdi. XVII əsrdə Osmanlı İmperiyası ilə Avstriya hersoqluğu arasındakı müharibələrin ən uzun dövrü bu mühasirə ilə b ...

                                               

Azərbaycanın hərb tarixi

Azərbaycan hərb sənətinin tarixi çox qədimdir. Albaniya dövlətini idarə edən Mehranilər sülaləsinin nümayəndəsi Cavanşir həm də sərkərdəlik bacarığı ilə seçilirdi. 816-837-ci illər arasında məşhur sərkərdəmiz Babək ərəb işğalçılarının 6 ordusunu ...

                                               

Azərbaycan Ərəb xilafətinin tərkibində

Azərbaycan Ərəb xilafətinin tərkibində - VIII əsrdə Sasanilər imperiyasının fəth edilməsi ilə imperiyanın tərkibində olan Cənubi Azərbaycan, Qafqaz Albaniyasının fəth edilməsi ilə isə Şimali Azərbaycan Ərəb Xilafətinin tərkibinə daxil olmuşdur.

                                               

Bağdadın tutulması (1624)

Savory, Roger 2007. Iran Under the Safavids. Cambridge: Cambridge University Press. səh. 89. ISBN 978-0521042512. Asadollah Matoufi 4000 years history of Iran army, Persian title: Tārīkh-i chahār hazār sālah-i artish-i Īrān 2003 ISBN 9646820034. ...

                                               

Qafqaz İslam Ordusu AXC mətbuatında

Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mətbuatında - XX əsrdə Azərbaycanın azadlıq müharibəsində iştirak etmiş Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mətbuatında əhatə edilməsi. Nuru Paşanın rəhbərlik etdiyi 12-14 min Osman ...

                                               

Qızılbaş

Qızılbaş - Səfəvi. Qızılbaşlığın mənası haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bir rəvayətə görə Məhəmməd peyğəmbər Ühüd döyüşündə yaralanır, başından axan qanlar onun başını qızıl bir baş halına gətirir və bundan sonra Əli başında qırmızı tac ilə ...

                                               

Monqolların Azərbaycana ilk yürüşü

XIII əsrin ortalarında Mərkəzi Asiyada güclü hərbi qüdrətə malik Monqol dövlətinin qonşu ölkələrə yürüşü bu ölkələri təhlükə qarşısında qoydu. Qonşu ölkələrdə hökm sürən feodal pərakəndəliyi Monqol dövlətinin banisi Çingiz xanın işğalçılıq planla ...

                                               

Rusların Qafqaz ekspedisiyaları

Rusların Qafqaz ekspedisiyaları və ya Xəzər ekspedisiyaları - qədim rusların 864-1041-ci illərdə Xəzər dənizi sahillərinə etdiyi hərbi basqınlardır. Ruslar IX əsrdə Serklandda ortaya çıxdılar. Onlar Volqa ticarət yolu boyunca tacir kimi səyahət e ...

                                               

Səfəvi-Moğol müharibəsi (1537-1544)

Səfəvi-Moğol müharibəsi - Səfəvilər və Moğol imperiyası arasında Qəndəhar şəhəri uğrunda baş verən müharibə. 1537-ci ildə I Təhmasibin moğolların nəzarətində olan Qəndəhar şəhərini tutması müharibənin başlamasına səbəb oldu. 1538-ci ildə Hümayun ...

                                               

Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1603-1618)

Səfəvi-Osmanlı müharibəsi - 1603-1618-ci illərdə Səfəvilər və Osmanlı imperiyaları arasında baş vermiş müharibə. Müharibə 15 il ərzində davam etmiş və səfəvi dövlətinin qələbəsi ilə bitmişdir. Şərq sərhədlərində güclü bir dövlətin Səfəvi xanədanı ...

                                               

Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1623-1639)

Səfəvi-Osmanlı qarşıdurmasında Bağdad məsələsi mübahisə obyekti kimi qalırdı. IV Murad şəhəri ələ keçirmək üçün özünün uğursuz cəhdindən sonra da bu niyyətindən əl çəkməmişdi. 1637-ci ilin martında Səfəvi sarayı Os manlı ordusunun Bağdada hücum h ...

                                               

Səfəvi-Rusiya müharibəsi (1651-1653)

Səfəvi-Rusiya müharibəsi - Rusiyanın məntəqədə öz mövqeyini möhkəmləndirmək və Səfəviləri sıxışdırmaq məqsədi ilə bağlı Şimali Qafqazda silahlı qarşıdurma. Səfəvi qoşunları və onların müttəfiqləri Rusiyanın ələ keçirməyə planlaşdırdığı ərazilərə ...

                                               

Səfəvi-Şeybani müharibələri

Səfəvi-Şeybani əlaqələri - XVI əsrin əvvəlindən sonuna qədər davam etmiş əsasən müharibələrlə müşayət olunmuş əlaqələr. Şeybanilər Teymurilər sülaləsinə qarşı mübarizə apardıqları zaman Şah İsmayıl İranı birləşdirib vahid dövlətə çevirməyə can at ...

                                               

Tatar süvari alayı

Tatar süvari alayı - Qafqaz yerli Süvari diviziyasının Yelizavetpol və Bakı quberniyalarının, həmçinin Tiflis quberniyasının Borçalı mahalının tatarlarından formalaşan alaydır. Sonradan Müsəlman korpusunun və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli ...

                                               

Ukrayna Birinci Dünya müharibəsi illərində

Ukrayna Birinci Dünya müharibəsi illərində - Ukraynanın Birinci Dünya müharibəsində rolu və orada baş verən hadisələr. Birinci Dünya müharibəsinin başladığı dövrdə Ukrayna toponimi sadəcə coğrafi anlayış kimi istifadə edilirdi. Müasir Ukrayna Res ...

                                               

Barrett M82

Barrett M82 Özəl məqsədli ağır dürbünlü snayper tüfəngi. Amerikanın Barrett Firearms şirkəti tərəfindən istehsal olunmuşdur.Maksimum atışı 1800 metrdir. Amerika ordusu və bir çox ölkə ordusu tərəfindən istifadə olunur.Çox ağır olduğunnan M82A2 mo ...

                                               

Mark 81

Mark 81 və ya qısaca MK81 - ABŞ istehsalı aviabomba. ABŞ-da 1950-ci illərdə inkişaf etdirilmiş, Vyetnam müharibəsi zamanı istifadə edilmişdir. Mark seriyasından olan hava bombalarının ən kiçiyidir. Nominal çəkisi 119 kq, ancaq faktiki çəkisi vers ...

                                               

EM-14

EM-14 - Azərbaycan istehsalı ilk NATO kalibrlı avtomat. Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin mühəndisləri tərəfindən hazırlanmış EM-14 indeksli avtomat Abu Dabidə keçirilən İDEX-2015 sərgisində nümayişə çıxarılıb. Müəllifi Emin Əhmədov.

                                               

Gürzə patrul maşını

Müdafiə Sənayesi Nazirliyi mühəndisləri tərəfindən yaradılmış patrul maşını barədə məlumatı ictimaiyyətə 2012-ci ilin dekabr ayının 17-sində nazir Yavər Camalov açıqlayıb.Toyota HILUX 12 modelinin bazasında hazırlanmış "Gürzə" 4x4 təkər formuluna ...

                                               

HP-7.62

HP-7.62 hücum pulemyotu ilk dəfə 2012-ci ilin sonlarında ictimaiyyətə təqdim olunub. İlk dəfə beynəlxalq səviyyədə – 2013-cü ildə IDEF sərgisində nümayiş etdirilən pulemyot unikal imkanlarına görə xarici analoqları ilə rəqabət aparır. Hətta bəzi ...

                                               

İstiqlal (snayper tüfəngi)

İstiqlal - Azərbaycan istehsalı olub, əllə doldurulan və uzununa çəkilən çaxmaqlı sxem əsasında hazırlanmış irikalibrli snayper tüfəngi. Uzaq məsafədən hədəfi dəqiqliklə vurma qabiliyyətinə malikdir. Bu silahın əsas təyinatı düşmənin texniki və m ...

                                               

İti qovan (Pilotsuz uçuş aparatı)

Məmulatların istehsalı üçün hissələr ilkin mərhələdə konstruksiya ölçülərinə uyğun kompozit materiallardan hazırlanır. Daha sonra xüsusi qəliblərdə hazırlanan hissələr yoxlanılaraq yığım sexinə verilir və quraşdırma prosesi aparılır. Qurğuda xüsu ...

                                               

Qaya (qumbaraatan)

RPG-7V2" Qaya” – Azərbaycan istehsalı olan qumbaraatan. Azərbaycan Ordusunda silahlanmaya qəbul edilmiş RPG-7V2" Qaya” tipli əl qumbaraatanı bir sıra göstəricilərinə görə Rusiya, Ukrayna və Rumıniyada istehsal edilmiş eyni tipli qumbaraatanları g ...

                                               

RBG

RBG - Azərbaycan istehsalı qumbaraatan. Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyi Serbiya şirkəti ilə birgə istehsal etdiyi 40×46 mm çaplı revolver tipli əl qumbaraatanını ilk dəfə ADEX-2014 sərgisində nümayiş etdirib. Piyada silahı olaraq qəbul edil ...

                                               

Yalquzaq (snayper tüfəngi)

Yalquzaq MSN mühəndisləri tərəfindən yaradılmışdır.Bu yüngül çəkili snayper tüfəngi barədə məlumatı ictimaiyyətə 2012-ci ilin dekabr ayında nazir Yavər Camalov açıqlayıb. Snayper tüfəngi 2012-ci il, dekabrın 17-də dövlət başçısına təqdim olunub. ...

                                               

Yırtıcı (snayper tüfəngi)

Yırtıcı - yarıavtomat iş prinsipinə malik 7.62x54 mm çaplı snayper tüfəngi. Azərbaycanın Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin mütəxəssisləri tərəfindən yaradılıb." Yırtıcı” snayper tüfənginin uzunluğu 1185 mm, qundaq yığıldıqda isə 951 mm, lüləsinin uzu ...

                                               

2S31 Vena

2S31 Vena - SSRİ istehsalı olan" Vena” özüyeriyən artilleriya qurğusu. 2S31" Vena” özüyeriyən artilleriya qurğusu ilk dəfə İDEX-97 silah sərgisində nümayiş etdirilmişdir. 2S31" Vena” PDM-3-ün bazasında hazırlanmış 120 millimetr çaplı artilleriya ...

                                               

Bayraktar Mini PUA

Bayraktar Mini PUA - Türkiyənin Baykar Makina Inc. şirkəti tərəfindən hazırlanan çox məqsədli Pilotsuz uçuş aparatı. Kompozit materiallardan hazırlanır. Uçuşun idarəsi əl ilə həyata keçirilir. Sistem ilk dəfə 2007-ci ildə Türkiyə Silahlı Qüvvələr ...