Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 244




                                               

Anarxist iqtisadiyyat

Anarxist iqtisadiyyat - anarxizmin siyasi fəlsəfəsi daxilində iqtisadi fəaliyyət nəzəriyyələri və təcrübələrinin məcmusudur. Anarxistlər anti-kapitalistdirlər və anarxizmə ümumiyyətlə libertarian sosializmin bir forması, yəni dövlətsiz bir sosial ...

                                               

Azad iqtisadi zona

1973-cü il mayın 18-də Kiotoda keçirilən gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və harmonikləşdirilməsi üzrə beynəlxalq konvensiyada göstərilir ki, azad zona dedikdə, ölkə ərazisinin hər hansı bir hissəsi başa düşülür ki, burada məhsullara milli ...

                                               

Azad ticarət zonası

Azad Ticarət Zonası - bununla bağlı razılıq imzalamış ölkələri əhatə edən ticarət blokunun yerləşdiyi regiondur. Bu razılıq üzv ölkələr arasında tarifləri, idxal kvotalarını və mal və xidmətlərə tətbiq edilən güzəştləri ləğv edir. Əgər razılıqda ...

                                               

Bakı bonları

Bakı bonları - ilk dəfə 1918-ci il fevralın 5-də Zaqafqaziya Komissarlığı tərəfindən, sonra isə müstəqil Cənubi Qafqaz respublikası arasında razılaşma əsasında buraxılmışdır. 1918-ci ilin yazında Bakı şəhər özünüidarə orqanı və şəhər təsərrüfatı ...

                                               

Bakı-Novo-Filya qaz kəməri

Bakı-Novo-Filya qaz kəməri - Xəzər sahili boyunca 200 km məsafədə Bakıdan Rusiya sərhədlərinə doğru uzanan Azərbaycan-Rusiya qaz kəməri. Azərbaycanın qaz nəql etmə sisteminin bir hissəsi.

                                               

Baku Business Factory

Baku Business Factory - gənclərin biznes verdişlərinin formalaşdırılması və onların biznes təşəbbüslərini dəstəklənməsi məqsədilə yaradılmış sosial məqsədli biznes inkubasiya mərkəzidir.

                                               

Balans Hesabatı

Balans Hesabatı və ya Mühasibat balansı - bir-birini tamamlayan iki hissədən ibarət, müəyyən zaman müddətində hər hansı hadisə və ya fəaliyyətlə bağlı tarazlığı və nisbəti xarakterizə edən göstəricilər sistemidir. Balansın bir tərəfi pulun və ya ...

                                               

Bank holdinqi

Bank holdinqi - Bank lisenziyasına malik bir və ya bir neçə törəmə bankı, olan fəaliyyəti baş ofisinin yerləşdiyi ölkənin bank tənzimlənməsi orqanları tərəfindən tənzimlənən və nəzarər olunan şirkətdir. Kredit sistemində mövcud olan digər bir qur ...

                                               

Bank olmayan kredit təşkilatı

Bank olmayan kredit təşkilatı - xüsusi razılıq əsasında kreditlərin verilməsi və Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulan fəaliyyət növlərini həyata keçirən ixtisaslaşmış kredit təşkilatıdır. ...

                                               

Baumol effekti

Baumol effekti – iqtisadi inkişaf dövründə xidmətlərin qiymətlərinin tədricən bahalaşması, sənaye məhsullarının qiymətlərinin isə bunun əksinə ucuzlaşmasını nəzərdə tutan iqtisadi effekt. Bu effekti 1967-ci ildə Nyu-York Universitetinin professor ...

                                               

Bazar quruluşu

Bazar quruluşu iqtisadi nəzəriyyədə - eyni məhsul istehsal edən şirkətlərin sayından asılı olaraq sənaye sahələrinin konfiqurasiyası.

                                               

Bençmark

Bençmark maliyyə bazarlarında - ümumiyyətlə indeks, faiz dərəcəsi və ya məzənnə şəklində birləşdirilmiş" göstərici” ümumiləşdirilmiş göstərici, dəyərlərinin müqayisəsi baza aktivlərinin dəyərinin zamanla dinamikasını təhlil etməyə, bütövlükdə baz ...

                                               

Beveric əyrisi

Beveric əyrisi – işsizliyin səviyyəsi ilə iş vakansiyalarının səviyyəsini göstərən qrafik təsvirdir. Bu əyri İngilis iqtisadçısı Uilyam Beverecin adı ilə bağlıdır. Qrafikin ordinatında vakansiyaların səviyyəsi absisində isə işsizliyin səviyyəsi v ...

                                               

Biyar

Biyar Roma imperiyasının son dövründə kolonat sisteminin inkişafı ilə birlikdə meydana gəlmiş, orta əsrlərdə Qərbi Avropa ölkələrində geniş yayılmışdı. Şərq ölkələrində biyarın renta forması natural və pul rentaları ilə yanaşı mövcud idi. Lakin Ş ...

                                               

Buddist iqtisadiyyat

Buddist iqtisadiyyat - qismən Buddist inanclardan ilham alan bir sıra iqtisadi prinsiplərdir. Buddist iqtisadiyyat insanları inkişafını təmin etmək üçün işlərini görməyə təşviq edir. Termin 1955-ci ildə ingilis iqtisadçı Ernst Fridrix Şumaxer tər ...

                                               

Büdcə məhdudiyyətləri əyrisi

Büdcə məhdudiyyətləri – alıcının verilmiş gəlir səviyyəsində ala biləcəyi əmtəə və xidmətlərin kombinasiyalarını əks etdirir. İnsanlar həmişə daha çox fayda əldə etmək məqsədi güdür. Amma məxaric imkanları gəlirlərlə məhdudlaşdığından, insanlar a ...

                                               

Call-opsion

Coll opsions – şərtləri alan qoyur, yəni alamq hüququ verir. Onun reallaşması zamanı səhmlərin alınma məzənnəsi R oe =R 0 +P, burada: R 0 – icra qiyməti, P – ödənilmiş mükafatdır. Opsionun reallaşmasından imtina R 0 > R m, burada R m – səhmlər ...

                                               

Corcizm

Corcizm - Henri Corc tərəfindən qurulan iqtisadi və fəlsəfi doktrin, hər kəsin yaratdığı məhsula sahib olduğu, ancaq bütün təbii malların və hər şeydən əvvəl yer üzünün bütün insanlara eyni dərəcədə aid olduğu fikrinə əsaslanır. Corcizm fəlsəfəsi ...

                                               

Defisit

İdeal olaraq, dövlət büdcə sisteminin istənilən səviyyəsinin büdcəsi tarazlaşdırılmalıdır. Lakin müxtəlif amillərin Təsiri nəticəsində büdcə gəlirlərinin vergi və vergi olmayan büdcə sisteminin müvafiq səviyyəsi üçün lazım olan bütün xərcləri ödə ...

                                               

Dəyər

Dəyər - Qiymət, əhəmiyyət, ləyaqət, keyfiyyət. Qiymətləndirmə – ifadə şəklində verilmiş qiymətlərin müəyyən olunmasının proqram yolu ilə yerinə yetirilməsi və ya proqram deyimi ilə verilən əməllər. Kompilyasiya və ya çalışma mərhələsində baş veri ...

                                               

Dividend siyasəti

Dividend siyasəti Korporasiyanın, yəni səhmdar cəmiyyətlərin səhmdarlar arasında bölüşdürülən mənfəəti dividend adlanır. Dividendlər səhmdarların müəyyən səhmdar cəmiyyətə qoyduqları kapitaldan gələn yeganə gəlir bazasıdır. Bu gəlir ya pul, ya da ...

                                               

Dövlət krediti

Dövlət krediti - Dövlət tərəfindən verilir və bir qayda olaraq məqsədli səciyyə daşıyır. Özəl bank kreditləri ilə müqayisədə dövlət kreditləri güzəştli olur, uzun müddətə, ayrı-ayrı hallarda, hətta faizsiz də verilə bilər. Dövlət krediti özəl kre ...

                                               

Ecvort qutusu

Ecvort qutusu - İqtisadiyyatda Edgeworth qutusu və ya Edgeworth-Bowley 2 fərd arasında 2 əmtəənin mübadiləsinin mümkün hallarını təsvir etmək üçün Francis Edgeworth tərəfindən təklif olunmuş, Vilfredo Pareto və Arthur Bowley tərəfindən təkmilləşd ...

                                               

Elastiklik (iqtisadiyyat)

Elastiklik - iqtisadi nəzəriyyədə bir göstəricinin digər göstəricinin dəyişməsinə necə reaksiya göstəridiyinin ölçüsüdür. Bu yalnız bir-birinə təsir edə bilən göstəricilər üçün hesablanır. Elastiklik iki göstəricinin həcmindəki faiz dəyişikliklər ...

                                               

Əsas makroiqtisadi anlayışlar

Makroiqtisadiyyat çoxsayda anlayışları və görtəriciləri əhatə edir, ancaq bunlar 3 mərkəzi kategoriya birləşir. Makroiqtisadiyyat adətən istehsal, işsizlik və inflyasiya fenomenləri ilə əlaqəlidir. Makroiqtisadiyyatdan kənarda da bu göstəricilər ...

                                               

Ətraf mühitin iqtisadiyyatı

Ətraf mühitin iqtisadiyyatı - təbiət və cəmiyyət arasındakı münasibətlərin iqtisadi aspektlərini öyrənən iqtisadi elm sahəsidir. ABŞ Milli İqtisadi Tədqiqatlar Bürosunun Ətraf İqtisadiyyatı Proqramında deyilir:". ətraf mühitin iqtisadiyyatı sahəs ...

                                               

Fabrik

Fabrik - emalatxanalardan fərqli olaraq çox sayda işçi qüvvəsi və mexanizmi özündə birləşdirən, sifarişlə deyil, şablonla məhsul istehsal edən iri sənaye müəssisəsi. XIX əsrdə müəssisənin fabrik hesab edilməsi üçün Fransada, Avstriyada, Saksoniya ...

                                               

Feminist iqtisadiyyat

Feminist iqtisadiyyat - iqtisadiyyat elminin və ölkə iqtisadiyyatlarının gender-fərqindəlik məsələsinə, inklüziv iqtisadi araşdırmaya və siyasi təhlilinə yönəlmiş tənqidi tədqiqatıdır. Feminist iqtisadi tədqiqatçılar sırasına alimlər, fəallar, si ...

                                               

Fəaliyyət sahəsi

Fəaliyyət sahəsi fərdi və hüquqi şəxslərin əsas iş sahəsini əhatə edən mövzular dairəsini təsvir eir. Sənayedə və elmdə bu anlayışın tətbiqi müəyyəm kriteriyalarda asılı olaraq aparılır: Ya ümumilikdə böyük maraq doğuran iş sahəsi, ya da hər hans ...

                                               

Fərqsizlik əyrisi

Fərqsizlik əyriləri - mikroiqtisadi nəzəriyyəyə görə, alıcı üçün fayda baxımından fərqsiz olan müxtəlif əmtəə paketlərinin qrafik təsviridir. Belə ki, alıcı üçün bir fərqsizlik əyrisi üzərində olan nöqtələrdəki hər hansı əmtəə paketi digərindən ü ...

                                               

Firma nəzəriyyəsi

Firma nəzəriyyəsi - firmanın, şirkətin və ya şirkətin mahiyyətini izah edən və proqnozlaşdıran bir sıra iqtisadi nəzəriyyələrdən, o cümlədən mövcudluğunu, davranışını, quruluşunu və bazarla əlaqəsini əhatə edir. Sadələşdirilmiş formada firma nəzə ...

                                               

Fond birjası

Fond birjası - müstəqil olaraq, fəaliyyət predmeti qiymətli kağızlar üçün zəruri şəraitin yaradılması, onların bazar qiymətlərinin müəyyən edilməsi, qiymətli kağızlara olan tələb və təklif arasında tarazlığı əks etdirən, həmçinin onlar haqqında l ...

                                               

Forvard müqaviləsi

Forvard müqavilələr – gələcəkdə müəyyən qiymətə xüsusi malı almaq və ya satmaq üçün öhdəlikdir. Forvard müqavilələrin fyuçerslərdən əsas fərqi müqavilələrin fərdi şəxslər arasında birjadankənar bağlanmasıdır. Bu o deməkdir ki, müqavilənin həyata ...

                                               

Gəlir effekti

                                               

Gəlirlərin paylanması

İqtisadiyyatda gəlirlərin paylanması bir ölkənin Ümumi Daxili Məhsulunun ölkə əhaləsi arasında necə bölüşdürüldüyüdür. Gəlir və onun paylanması həm iqtisadi nəzəriyyənin, həm də iqtisadi siyasətin mərkəzindəki mövzular olmuşdur. Adam Smit, Tomas ...

                                               

Gömrük

Azərbaycanın xarici ticarət əlaqələri çox qədim dövrlərə gedib çıxır. Bizim eradan əvvəl ikinci minilliyin ikinci yarısında yerli tayfalar Assur, Fələstin və Misir ölkələri ilə xammal və məhsullar mübadiləsi aparır, həmin ölkələrdən isə bəzək əşy ...

                                               

Gömrük ittifaqı

Gömrük İttifaqı - azad ticarət zonasına daxil olan ölkələrin başqa ölkələrə tətbiq etdiyi ümümi tarif sistemidir. Bəzən üzv ölkələr bir xarici ticarət siyasəti aparır, amma xüsusi hallarda fərqli gömrük tarifi tətbiq edirlər. Bu çərçivədə rəqabət ...

                                               

Güzəştli ticarət zonası

Güzəştli Ticarət Zonası və ya Güzəştli Ticarət Razılığı - üzv ölkələr arasında müəyyən məhsullara azad ticarəti təmin edən ticarət bloku. Bu sözügedən məhsullar üzərində bəzi tariflərin aradan qaldırılmasını nəzərdə tutur. GTZ ticarət anlaşmasını ...

                                               

Holland sindromu

Holland sindromu - iqtisadiyyatda xüsusi bir sektorda baş verən artım ilə digər sektorlarda baş verən azalma arasındakı əlaqəni göstərmək üçün istifadə edilən termin. Fərz edilən mexanizm budur ki, inkişaf edən sektorda büdcə gəlirləri artdıqda h ...

                                               

Xərc funksiyası

Xərc funksiyası ilə qarışdırılmamalıdır) mikroiqtisadiyyatda istehsalın xərcini bildilir. Xərc funksiyası xammalın qiymətlərindən və məhsul miqdarından asılıdır. Ümumi şəkildə c kimi ifadə olunur. Xərc funksiyası və onun təhlili Pol Samuelson 194 ...

                                               

Xərc-fayda analizi

Xərc-fayda analizi - qərar qəbul edərkən istifadə olunan iqtisadi qiymətləndirmə metodu və pul vahidi ilə müəyyən bir layihə və ya siyasətlə əlaqəli üstünlükləri və çatışmazlıqlarını müəyyən etməyə imkan verir. XFA-nın iki əsas tətbiqi vardır: İn ...

                                               

Xüsusi iqtisadi zona

Xüsusi iqtisadi zona - iş və ticarət haqqında olan qanunların ölkənin digər regionlarından fərqli şəkildə icra olunduğu zonalardır. Xüsusi iqtisadi zonalar bir ölkənin milli sərhədləri içərisində yer alır və onların məqsədi ticarət, investisiya v ...

                                               

IS əyrisi

IS əyrisi əmtəə və xidmət bazarında faiz dərəcəsi ilə gəlir səviyyəsi arasındalı əlaqəni əks etdirir. Bu əlaqənin necə olduğunu görmək üçün ilk növbədə Keynsin gəlir-xərc modelini tətqiq etmək lazımdır. Sözügedən model Keynsin milli gəlir nəzəriy ...

                                               

IS-LM modeli

Əsas makroiqtisadi modellərdən biri də IS-LM modelidir. IS-LM modeli faiz dərəcəsinin və istehsalın həcminin əmtəə və pul bazarlarındakı tarazlığını əks etdirir. Bu modelin adı 2 əsas iqtisadi tarazlığın birləşməsindən əmələ gəlir: İqtisadiyyatda ...

                                               

İctimai iqtisadiyyat

İctimai iqitsadiyyat - dövlət siyasətinin iqtisadi səmərəlilik və bərabərlik prizmasından öyrənilməsidir. Dövlət iqtisadiyyatı rifah iqtisadiyyatı nəzəriyyəsinə əsaslanır və nəticədə sosial rifahı yaxşılaşdırmaq üçün bir vasitə kimi istifadə olun ...

                                               

İctimai mal

İctimai mal - ödəyib-ödəməməsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlar tərəfindən toplu şəkildə istehlak edilən bir mal. İctimai mallar ümumiyyətlə özəl mallara bənzəmir, satışını təşkil etmək demək olar ki, mümkün deyil: fərdlər ictimai malların t ...

                                               

İctimai seçim

İctimai seçim və ya ictimai seçim nəzəriyyəsi -" siyasət elminin ənənəvi problemlərini həll etmək üçün iqtisadi vasitələrin istifadəsidir”. Məzmununa siyasi davranışın öyrənilməsi daxildir. Siyasət elmində bu, özünə xidmət edən agentləri və onlar ...

                                               

İqtisadi agent

İqtisadi agent - müəyyən müddət ərzində başqasının tapşırığı ilə və onun hesabına istehsal, satış, tədarük, topdan satış ticarəri üzrə fəaliyyət göstərən hüquqi və ya fiziki şəxslərdir; onların əqd sənədlərinə imza etmək hüququ olmur; öz xidmətlə ...

                                               

İqtisadi artım

İtisadi artım - bir ölkənin ölçüləbilən iqtisadi faktorlarının müəyyən müqayisə edilən dövr içində kəmiyyət baxımından dəyişməsidir. Ölkənin ümumdaxili məhsul həcminin artması həm iqtisadi böyümə və həm də iqtisadi inkişaf kimi ələ alınır. Burada ...

                                               

İqtisadi artım nəzəriyyəsi

İqtisadi artım nəzəriyyəsi - əhalinin gəlir səviyyəsindəki fərqlərin səbəblərini və ölkələr arasında uzun müddətli iqtisadi artım templərini, habelə ölkələrin davamlı inkişaf trayektoriyasına girmə şərtlərini və yüksək artım templərini uzun müddə ...