Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 229




                                               

Biodizel yanacaqları

Biodizel və ya biodizel yanacağı - yağ turşularının monoalkil efirlərinin qarışığı olan maye motor bioyanacağıdır. Biodizel biratomlu spirtlərin triqliseridlərlə transefirləşmə reaksiyası əsasında alınır. Triqliseridlərin mənbəyi müxtəlif bitki v ...

                                               

Biokimyəvi korroziya

Biokimyəvi korroziya – mikroorqanizmlərin metala təsiri ilə əlaqədar olan prosesdir. Bu proses iki səbəbdən baş verə bilər. Birinci metal özü mikroorqanizmlər üçün qida mənbəyi ola bilər. İkinci mikroorqanizmlərin həyat və fəaliyyəti zamanı əmələ ...

                                               

Bioloji oksidləşmə

Bioloji oksidləşmə – canlı hüceyrə və toxumalarda oksigenin sərfi ilə üzvi maddələrin parçalanması nəticəsində və karbon qazının ayrılması ilə gedən prosesdir.

                                               

Biomimetik kataliz

Biomimetik kataliz Katalizin inkişafının müasir istiqamətlərindən biri olan imitasion kataliz yeni tipli katalizatorların- biomimetik katalizatorların sintezi və onların müxtəlif kimyəvi proseslərdə tədqiqi və tətbiqi ilə bağlıdır.Əsas xassələrin ...

                                               

Biomimetik sensorlar

Biomimetik sensorlar Biokimya üzrə professor Leyland Klark yalnız biosensor anlayışının müəllifi deyil, həm də ilk biosensorların ixtiraçısıdır. 1956-cı ildə L. Klark öz işinin təməlini nəşr etdi, icadı olan oksigen elektrodunu analitik istifadəy ...

                                               

Bismut oksid (II)

Bismut oksid Bismut monooksid – BiO formullu bismut metalı və oksigenin binar qeyri- üzvi birləşməsidir. Boz-qara rəngli kristallardır.Soyuq su ilə qarşılıqlı təsirdə olub, kristallohidrat əmələ gətirir.Ərimə temperaturu 902°C, qaynama 1647°C.

                                               

Bismut oksid (III)

Bismut oksid Bismut oksidIII – bismut metalı və oksigenin binar qeyri-üzvi birləşməsidir. Formulu Bi 2 O 3.Suda həll olmayan sarımtıl kristallardır.

                                               

Bismut oksid (V)

Qələvi mühitdə bismut oksidin xlorla oksidləşməsi ilə B i 2 O 3 + C l O 2 + 4 K O H → B i 2 O 5 + 4 K C l + 2 H 2 O {\displaystyle {\mathsf {Bi_{2}O_{3}+ClO_{2}+4KOH\rightarrow Bi_{2}O_{5}+4KCl+2H_{2}O}}} Qələvi məhlulda bismut oksidi suspenziyas ...

                                               

Bor mikrogübrəsi

Bor mikrogübrəsi Bor təbiətdə geniş yayılmışdır.Demək olar ki, bora hər yerdə rast gəlmək olar. Bor bütün torpaqlarda, süxurlarda, suda, çayda, göllərdə, dəniz bitkilərinin tərkibində və heyvan orqanizmində olur. Borun müxtəlif birləşmələrinin to ...

                                               

Bor oksidi

Bor oksidi –B 2 O 3 – bor turşusunun anhidridi, rəngsiz, şüşəvari və ya kristallik, acı dada malik dielektrikdir. Şüşəvari təbəqəli quruluşa malikdir.B 2 O 3 kristallik maddədir, 450ºC-də əriyir, 2250ºC-də qaynayır, ərintini soyutduqda şüşəyəbənz ...

                                               

Dehidrogenləşmə

Dehidrogenləşmə - hidrogenin üzvi maddə molekullarından ayrilmasidir. Hidrogen akseptorlarının təsiri altında və ya katalizatorların iştirakı ilə həyata keçirilir. Katalitik dehidrogenləşmə və əksinə dönən reaksiya hidrogenləşmə bir-birilə dəyişk ...

                                               

Dəmir (səma daşı)

Dəmir yer qabığında ən çox yayılmış elementlərdən biridir. Bu cəhətdən o bütün keçid elementləri arasında birinci yeri tutur. Dəmirin bioloji sistemlərdə iştirakı hələ çoxdan məlum olmuşdur. Həm də belə sistemlərdə ona Fe 2+ və Fe 3+ ionları şəkl ...

                                               

Dəmirporfirin tərkibli biomimetik katalizatorlar

Dəmirporfirin tərkibli biomimetik katalizatorlar Porfirinlər-təbii və sintetik tetrapirrol birləşmələrdir. Porfirinlərin törəmələri azottərkibli piqmentlər olub, hemoqlobin, xlorofil və digər fermentlərin molekullarının qeyri-zülal hissələrinin t ...

                                               

Dietil efiri

Dietil efiri. Kimyəvi xassəsinə görə - tipik alifatik sadə efirdir. Həlledici kimi geniş istifadə olunur. İlk dəfə olaraq orta əsrlərdə alınmışdır.

                                               

Diotomit

Diatomit Diatomit - Torpaq, yosun, çöküntü, qaya, açıq boz və ya sarımtıl rəngli, adətən boş və ya zəif sementlənmiş müxtəlif miqdarda orqanik strukturları olan mineraldir. Kimyəvi diotomitin 96%-ni sulu silisiumopaltəşkil edir.Diotomit turşuları ...

                                               

Ekstremal kimya

Ekstremal kimya Ekstremal kimya – kimyəvi proseslərin ekstremal şəraitdə öyrənilməsidir: güclü elektrik və maqnit sahələri, ultrayüksək təzyiq və sürüşmə deformasiyaları, gərginliyi molekulun daxilindəki elektrik sahəsi ilə müqayisə edilən güclü ...

                                               

Elektronların yaşı

Elektronların yaşı - Atomların ətrafında fırlanan elektronların ömrü yalnız bir neçə saniyədir. Elektronlar bu zamanın sonunda yox olub gedərdilər ancaq, onlar işıq sürəti ilə hərəkət etdiklərindən heç yaşlanmazlar. Buna görə də elektronlar həmiş ...

                                               

Epixlorhidrin

Epixlorhidrin - üzvi maddədir, formulu СH 2 CH-CH 2 Cl. olan oksipropilenin xlor törəməsi üzvi sintezdə və epoksid qatranların və qliserinin alınmasında geniş istifadə olunur.

                                               

Etilenqlikol

Etilenqlikol-ikiatomlu spirtlərin ən sadə nümayəndəsidir.C n H 2n 2. Etilenqlikol CH 2 OH-CH 2 OH etandiol-1.2 - doymuş ikiatomlu spirtlərin ən sadə nümayəndəsidir. Qlikol sırasının ümumi formulu C n H 2n OH 2 -dir. Qlikol adı onlara sıranın bir ...

                                               

Ərinti

Ərintilər in alınması əridilmiş metalların bir-birində həll olması prosesinə əsaslanır. Əridilmiş metallarda həm də bəzi qeyri-metallar həll ola bilər. Məsələn, əridilmiş dəmirdə karbon və silisium həll olur. Soyudulduqda asan əriyən, odadavamlı, ...

                                               

Əsaslar

Əsaslar - tərkibi bir və ya bir neçə hidroksid qrupu ilə birləşmiş metal atomu və ya müsbət yüklü atomlar qrupundan ibarət olan mürəkkəb maddələrə əsaslar deyilir. Əsasların ümumi formulu MeOH n -dir. Elektrolitik dissosiasiya nəzəriyyəsinə əsasə ...

                                               

Faza diaqramı

Faza diaqramı - diaqramda nəzərdən keçirilən nöqtənin koordinatlarına cavab verən şəraitdə sonsuz fiziki-kimyəvi sistemin tarazlıq vəziyyətinin qrafik görünüşüdür.

                                               

Ferroelektriklər

Ferroelektriklər müəyən temperatur intervalında spontan polyarizasiyaya malik mono və polikristallik polyar dielektriklərdir. Piroelektriklərin bir növüdür. Xarici elektrik sahəsinin, gərginliyin və ya temperatur dəyişkənliyinin təsiri ilə ferroe ...

                                               

Fiziki-kimyəvi analiz üsulları

Fiziki və fiziki kimyəvi analiz üsulları Elmin bir-birinə yaxın sahələri arasında kəskin sərhəd qoymaq olmur, eyni zamanda hər sahənin özünə məxsus səciyyəvi xüsusiyyətləri olur. Bu mənada kimyəvi, fiziki- kimyəvi və fiziki instrumental analiz üs ...

                                               

Fotometrik analiz üsulları

Fotometrik analiz üsulları Fotometrik analiz üsullarında maddənin miqdarının təyin olunması onun işıq udmasının ölçülməsi ilə müəyyən olunur.Fotometrik analiz zamanı müxtəlif tipli reaksiyalardan istifadə edilir. Qeyri-üzvi maddələrin təyini üçün ...

                                               

Furan

Furan və ya furfuran Фуран - C 4 H 4 O formullu üzvi kimyəvi birlik.Bir hidrogen atomlu beş üzvlü heterosikl. Furan maddəsi ilk dəfə təmiz halda 1870-ci ildə Henrix Limprixt tərəfindən əldə olunub, lakin Limprixt onu tetrafenol adlandırmışdı. Fur ...

                                               

Germanium oksid (IV)

Germanium - oksidi Germanium oksidi IV germanium dioksid germanium və oksigenin binar qeyri - üzvi kimyəvi birləşməsi olub amfoter oksiddir. Kimyəvi formulu GeO 2. Germanium – dioksidin forması silisium dioksidə çox oxşardır. İki kristallik və üç ...

                                               

Gübrə

Gübrə - Bitkiləri qida maddələrlə təmin etmək üçün torpağa, bəzən isə yarpaqlara verilən üzvi və mineral maddələrdir. Gübrələr birinci növbədə, bitkini asan mənimsəyə biləcəyi formada olan qida maddələrlə təmin edirlər. Bundan başqa gübrələr torp ...

                                               

Hemproteidlərin mübadiləsi

Hemproteidlərin sintez edilməsi və parçalanması iki əsas səbəbə görə tədqiqatçıların və həkimlərin diqqətini cəlb edir. Birincisi - hemoqlobinin xlorofilləşməsində sitoxromlar olduqca geniş miqyasda bioloji vacib rol oynadıqlarına görə, başqa söz ...

                                               

Heteropolisaxaridlər

Heteropolisaxaridlər müxtəlif növ monosaxaridlərdən əmələ gəlmiş karbohidratlardır. Bunlara hemisellüloza, pektin maddələri və qeyriləri aiddir. Hemisellülozanın hidrolizi nəticəsində müxtəlif monosaxaridlər əmələ gəlir. Bu polisaxarid hüceyrənin ...

                                               

Həqiqi məhlullar

Həll olmuş maddə hissəciklərinin ölçüsü 1 nm-dən kiçik olan dispers sistemlərə həqiqi və ya molekulyar məhlullar deyilir. Belə məhlullarda həll olmuş maddə həlledicinin molekulları arasında molekul və ya ionlar şəklində paylanır. İki və ya daha a ...

                                               

Hidrazin

N 2 H 4 molekulu bir-birinə əks istiqamətdə yerləşlmiş 2 dənə NH 2 qrupundan ibarətdir, μ = 0.62 10−29 Кл м. Müxtəlif nisbətlərdə su ilə,amonyakla, etanolla qarışır. Qeyri polyar həlledicilərdə pis həll olur. Arilhidrazin və alkilhidrazin üzvi bi ...

                                               

Hidrogen peroksid

H 2 O 2 - ni ilk dəfə 1818 –ci ildə fransız kimyaçısı L.Tenar barium - peroksidə sulfat turşusu ilə təsir etməklə almışdır. Hazırda bu üsulla H 2 O 2 laboratoriyada alınır.

                                               

Hidrokimya

Hidrokimya - təbii suların kimyəvi tərkibi və onların ətraf mühitdə gedən kimyəvi, fiziki və bioloji proseslərdən asılı olaraq dəyişilməsinin qanunauyğunluqları haqqında elm.

                                               

Hidroksam turşuları

Hidroksam turşuları - RCNR funksional qrup saxlayan üzvi birləşmələr sinfi. Burada R və R karbohidrogen radikalıdır. Faktiki olaraq onlar azot atomunda bir hidrogen atomu hidroksil qrupu ilə əvəz olunmuş amidlərdir NHR). Əksər hallarda metallarla ...

                                               

His (duda)

His - Qeyri-nəzarətolmayan şəraitdə karbohidrogenlərin natamam yanmasından və ya termiki parçalanmasından əmələ qələn amorf karbona his deyilir. Əsasən, şin və rezin-texniki sənayedə tətbiq olunur. Poliqrafik və lakboya sənayesində, qara metallur ...

                                               

Histonlar

Histonlar – sadə züllaların bir növüdür. Yunanca ″histos″- toxuma deməkdir. Histonlar toxuma zülalı kimi çoxhüceyrəli orqanizmin DNT xromatidlərində olur. Onların molekul kütləsi 11400–24000 arasında dəyişir. Elektrokimyəvi nöqteyi-nəzərdən onlar ...

                                               

Xloretan

Xloretan - rəngsiz, asan sıxılan qazdır, zəif xarakterik iyə malikdir, oddan təhlükəlidir. Tibbdə anesteziya üçün güclü soyuducu metod kimi istifadə olunur, əvvəllər bəzi hallarda inqalyasiya üçün narkoz kimi istifadə olunub. Xloretan həmçinin xl ...

                                               

Xromoproteidlər

Xromoproteidlər - zülalların rəngli birləşmələrlə əmələ gətirdiyi proteidlərə deyilir. Bunlara hemproteidlər, xlorofilproteidlər, kobamidproteidlər, retinalproteidlər və flavinproteidlər daxildir. "Chroma" sözü yunanca "boyaq" deməkdir.

                                               

İfratkeçiricilər

İfratkeçiricilər İfratkeçirici – temperaturun Tc-nin müəyyən bir dəyərinə qədər azalması nəticəsində elektrik müqaviməti sıfıra bərabər olan materialdır. Bu zaman bildirilir ki, material" ifratkeçirici xüsusiyyətlər” əldə edir, və ya" ifratkeçiri ...

                                               

İmidazolin törəmələri

Korroziya problemi dünya ölkələrinin müxtəlif sənaye sahələrində xüsusilə neftin emalı və nəqli sahəsində iqtisadiyyata vurduğu ziyana görə öz aktuallığını hələ də saxlayır. Bu problemin həlli istiqamətində bir çox elmi tədqiqat işləri və nəticəl ...

                                               

İzoenzimlər

İzoenzimlər - 1952-ci ildə Neylanus elektroforez vasitəsilə laktatdehidrogenazanın bir neçə fraksiyasını almışdır. Müəyyən edilmişdir ki, bu fraksiyalar hər biri öz effektliyinə görə bir-birindən fərqlənir. Digər tərəfdən müəyyən edilmişdir ki, o ...

                                               

İzomer

İzomerlər – bərabər hissələrdən ibarət, başqa sözlə, eyni brutto formula malik olan deməkdir; tautomeriya – izomerliyin bir növüdür və bu izomerlik zamanı tautomerlərin sürətlə bir-birinə çevrilməsi baş verir." Tautomeriya” terminini 1885-ci ildə ...

                                               

İzopropilbenzol

Kumol – aromatik üzvi birləşmə, rəngsiz yanıcı maye, rasional kimyəvi formulu C 6 H 5 CH 2. Motor yanacaqlarına oktan ədədinin artırılması üçün əlavə kimi, üzvi sintezdə aseton və fenolun alınmasında və həlledici kimi tətbiq olunur. Kanserogen ol ...

                                               

Kalsium qlükonat

Preparatı almaq üçün qlükozanı qlükon turşusuna qədər oksidləşdirib, sonra ona kalsium-karbonat vasitəsilə kalsium duzuna çevirilər. Qlükozanı xlorun, bromun təsirindən mikrobioloji üsulla - Penicillium luteim, penicillium citrinum və s. kif göbə ...

                                               

Karbamid

Karbamid - sidik cövhəri, karbon turşusunun diamidi. Rəngsiz, iysiz, kristallik maddədir.Formulu dəyişkən oldugundan-Hiqroskopikdir. Suda, etanolda, maye ammonyakda asan həll olur. Qeyri-polyar həlledicilərdə həll olmur.

                                               

Karbon qazı

Rəngsiz,iysiz qazdır. Havadan ağırdır.Yanmır və yanmanın qarşısını alır. Atmosfer təzyiqdə -78.5 ºC-dən aşağı temperaturda karbon qazı mayeləşmədən birbaşa bərk hala keçir. Ona görə də "quru buz" adlanır.

                                               

Katalizator

Katalizator - kimyəvi reaksiyaların həyəcanlanma enerjisinin miqyasını kiçildərək reaksiyanın sürətini artıran və reaksiya sonunda kimyəvi quruluşunda heç bir fərq meydana gəlməyən maddələrə deyilir.

                                               

Kimyəvi birləşmələr

Kimyəvi birləşmələr və ya Mürəkkəb maddələr - müxtəlif element atomlarından əmələ gəlmiş maddələrə deyilir. Məsələn, su hidrogen və oksigen elementlərnin atomlarından; sulfat turşusu isə hidrogen, oksigen və kükürd elementlərinin atomlarından əmə ...

                                               

Kimyəvi elementlərin dövri sistemi

Kimyəvi elementlərin dövri sistemi - elmə məlum olan bütün elementləri müəyyən bir nizama görə təsnifləşdirən və araşdırmağı asanlaşdıran bir sistemdir. İlk olaraq 1867-ci ildə Con Nyuland elementləri artan atom kütlələrinə görə sıralamış və bir ...