Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 225




                                               

Monetarizm

Monetarizm - Tədavüldəki pulun miqdarında hökumətin rolunu vurğuluyan monetar iqtisadiyyatdakı iqtisadi təlim məktəbidir. Monetarist nəzəriyyəyə görə pul təklifindəki dəyişmələr ölkə istehsalında qısa müddətli, qiymətlər üzərində isə daha uzun pe ...

                                               

MPC

MPC - gəlirin istehlaka yönələn hissədidir və istehlaka meyllilik dərəcəsi adlanır. MPC 1-dən kiçik müsbət ədəddir. Misalda bu göstəricini izah edək: Fərz edək ki, bir şəxsin gəliri 100 manat artdı və o bu məbləğin 40 manatını indi xərcləməyib, y ...

                                               

Mühasibat uçotunun hesablar planı

Mühasibat uçotunun hesablar planı - mühasibat uçotunun müəyyən edilmiş əlamətləri üzrə sintetik və subhesabların məcmusudur. Köhnə hesablar planı Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin 20 sentyabr 1995-ci il tarixli İ-94 saylı əmri ilə təsd ...

                                               

Müqayisəli üstünlük

Müqayisəli üstünlük məvhumunu iqtisadiyyata David Rikardo tərəfindən gətirilib. O, 1817-ci ildə yazdığı" Siyasi İqtisadın və Vergi qoymanın Prinsipləri” əsərində Birləşmiş Krallıq və Portuqaliya arasındakı misalda bunu izah edib. Belə ki, Portuqa ...

                                               

Neokeynsçilik

Neokeynsçilik - keynsçiliyin müharibədən sonrakı dövrdə inkişaf şəraitində bazar təsərüffatın dövlət tənzimləməsi konsepsiyasını əsaslandıran modifikasiya.

                                               

Neoklassik iqtisadiyyat

Neoklassik iqtisadiyyat malların, istehsalın və gəlirlərin paylanmasının tələb və təklif vasitəsilə bazarda necə təyin ediləcəyinə fokuslanan iqtisadi yanaşmadır. Son illərdə önəmli mövzu olaraq diqqətə alınan və rasional seçim nəzəriyyəsi ilə əl ...

                                               

Ortalama xərc

Ortalama xərc - məhsulun həcminə bölünən və ya orta sabit və orta dəyişkən xərclərin cəminə bərabər olan firmanın ümumi xərcləri.

                                               

Öncəlik (iqtisadiyyat)

Öncəlik iqtisadi nəzəriyyədə - istehlakçının fərqli alternativləri müqayisə etmək qabiliyyətinin rəsmi təsviridir. Riyazi nöqteyi-nəzərdən hər hansı bir üstünlük sistemi, qəbul edilə bilən alternativlər dəsti ilə ikili münasibətdir. Tercih anlayı ...

                                               

Paylanma (iqtisadiyyat)

Paylanma, iqtisadiyyatda - maddi sərvətin iqtisadi münasibətlər subyektləri arasında bölünməsi. İlkin bölüşdürmə ümumiyyətlə əmək bölgüsü nəzərə alınmaqla maddi sərvət yaratmaq prosesində mülkiyyət hüquqlarının reallaşması əsasında baş verir. Yen ...

                                               

Pul multiplikatoru

Pul multiplikatoru dedikdə, bank sisteminin əlavə pul yaratmaq qabiliyyəti nəzərdə tutulur. Pul ilkin mərhələdə Mərkəzi Bank tərəfindən emissiya yolu ilə yaradılır. Sonradan banklar onu daha da artırırlar. Bu proses qeyri-nağd pulu təşkil edən de ...

                                               

Pul siyasəti

Pul siyasəti - əsasən qiymətlərin sabitliyinin təmin edilməsi məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər sistemidir. Mərkəzi Bank valyuta məzənnəsi, pul kütləsi və faiz dərəcələrini tənzimləmək vasitəsilə inflyasiya proseslərinə təsir göstərir. Azərbay ...

                                               

Pul tələbi

Pul tələbi iqtisadiyyatda - pul şəklində maliyyə aktivlərinə arzu olunan sahiblikdir: yəni investisiyalar deyil, nağd və ya bank depozitləri. Bu, M1 sözünün dar mənasında pula olan tələbi və ya daha geniş mənada M2 və ya M3-dəki pulu tələb edə bi ...

                                               

Put-opsion

Put options – şərtləri satan qoyur, yəni satmaq hüququ verir Onun reallaşması zamanı satış məzənnəsi R oe = R 0 - P, burada: R 0 – icra qiyməti, P – ödənilmiş mükafatdır. Opsionun reallaşmasından imtina şərtləri R 0 < R m, burada R m – səhmlər ...

                                               

Resessiya (iqtisadiyyat)

Resessiya - işgüzar dövrün yüksəliş fazasından sonra gələn və iqtisadi fəallığın bir müddət davamlı olaraq geriləməsi ilə müşayiət olunan fazası. Texniki olaraq, adətən, ardıcıl iki rüb ərzində iqtisadi artım tempinin mənfi olması halı resessiya ...

                                               

Restrukturizasiya olunmuş kredit

Restrukturizasiya olunmuş kredit - Ödəniş vaxtının uzadılması, faiz dərəcələrinin aşağı salınması və bir hissəsinin və ya hamısının bağışlanması kimi tədbirlərə məruz qalan kreditlər.

                                               

Riskdən imtina

Riskdən imtina - iqtisadiyyat, maliyyə və psixologiyada istehlakçıların və investorların risk şərtləri daxilində müəyyən bir qərar verməyə meylini xarakterizə edən bir konsepsiya. Riskdən imtina bir investorun müəyyən bir nəticəni eyni ortalama g ...

                                               

Sabit əvəzetmə elastikliyi

Sabit əvəzetmə elastikliyi, iqtisad elmində, müəyyən istehsal funksiyalarının və faydalılıq funksiyalarının xüsusiyyətləridir. Daha dəqiq deyilərsə, bu iki və ya daha çox istehlak növünü, və ya iki və ya daha çox istehsal amillərinin özündə birlə ...

                                               

Sabit faizli investisiyalar

Orta həlqə investorlarının sevimli aktivi – heç şübhəsiz ki, sabit faiz dərəcəli istiqrazlardır. Onlar itkisiz lakin az gəlirli pul investisiyaları ilə kifayət qədər riskli, lakin yüksək gəlirli qiymətli kağızlar və səhmlər arasında qızıl ortanı ...

                                               

Sahibkar

öz maraqlarının reallaşdırılmasına cəhd, öz maraqlarını biznes üzrə tərəfdaşına təkid edilməsi; şəxsi və kollektiv təşəbbüskarlığın təzahürü; qarşıya qoyulan məqsədə çatmaq üçün riskə getmək qabiliyyəti. iqtisadiyyat subyektləri arasında fəaliyyə ...

                                               

Sənaye mühəndisliyi

Sənaye mühəndisliyi - insan, maliyyə, bilik, informasiya, avadanlıq, enerji, material və proses kimi tərkib hissələrdən ibarət sistemi yaratmaq, tətbiq və inkişaf etdirməklə məşğul olan mühəndilsiyin bir sahəsidir. O həm də prototiplərin yaradılm ...

                                               

Sənayenin təşkili

Sənayenin təşkili və ya sənaye bazarları nəzəriyyəsi - bazarların işləmə qanunauyğunluqlarını və onlarda firmaların davranışlarını araşdıran iqtisadi nəzəriyyənin bir qolu. Sənayenin təşkili nəzəriyyəsinin mövzusu əsasən mikroiqtisadiyyatla eynid ...

                                               

Sərfəli Sifariş Miqdarı

Sərfəli Sifariş Miqdarı modeli - bilinən ən qədim və ən çox istifadə edilən ehtiyatlara nəzarət metodu olub, ilk dəfə 1915-ci ildə Ford Harrisin nəşrlərində rast gəlinib.

                                               

Slumpflyasiya

Slumpflyasiya - İqtisadiyyatda, Depressiya ilə inflasiyanın eyni anda müşahidə edilməsidir. Yəni real ÜDM kiçilərkən inflasiya halı da mövcuddursa, o iqtisadiyyat slumpflyasiya ilə qarşı-qarşıyadır.

                                               

Slutski düsturu

Slutski düsturu mikroiqtisadiyyatda istehlakçının seçiminə təsir göstərən və qiymətlərin dəyişməsi ilə bağlı sərvət və əvəz etmə effektlərini izah edir. Başqa sözlərlə, o, Marşal tələbində və Hiks tələbində qiymət üzrə baş verən dəyişiklikləri əl ...

                                               

Sosial seçim nəzəriyyəsi

Sosial seçim nəzəriyyəsi və ya Sosial seçim - kollektiv həll və ya müəyyən mənada sosial rifah əldə etmək üçün fərdi fikirlərin, üstünlüklərin, maraqların və ya rifahın birləşməsini təhlil etmək üçün nəzəri bir çərçivə təmini. Kollektiv qərarın n ...

                                               

Sosialist iqtisadiyyat

Sosialist iqtisadiyyata iqtisadi nəzəriyyələr, təcrübələr, fərziyyə və mövcud sosialist iqtisadi sistemlər normaları daxildir. Sosialist iqtisadi sistem, istehsalın birbaşa istifadə üçün həyata keçirildiyi muxtar kooperativlər və ya birbaşa ictim ...

                                               

Sosioiqtisadiyyat

Sosioiqtisadiyyat - Amitay Etsioni tərəfindən qurulan istiqamət əsasən neoklassik yanaşmanın tənqidinə əsaslanan iqtisadi sosiologiyaya paralel olaraq inkişaf edir. Etsioni neoklasik paradiqmanı inkar etmir, əksinə onu deontoloji paradiqmaya daxi ...

                                               

Şepard lemması

Şepard lemması mikroiqtisadiyyatda mühüm bir anlayışdır, şirkət nəzəriyyəsi və istehlakçının seçimi üzrə tədbiq olunur. Lemmaya uyğun olaraq, əgər xərc funksiyasının fərqsizlik əyriləri qabarıqdırsa, onda p i {\displaystyle p_{i}} qiymətə olan mü ...

                                               

Şerman Antiinhisar Qanunu

Şerman Antiinhisar Qanunu - inhisarlarla və rəqabətin əsassız məhdudiyyətlərlə mübarizəsinə yönəldilmiş, dünyada ilkin qəbul edilmiş hüquqi aktlardan biri, 1890-cı ildə ABŞ konqresi tərəfindən qəbul edilmiş qanun. Bu qanun antirəqabət mühitində f ...

                                               

Şəhər iqtisadiyyatı

Şəhər iqtisadiyyatı - şəhər problemlərini araşdıran şəhər ərazilərində iqtisadi araşdırmalar. Şəhər İqtisadiyyatı ev təsərrüfatlarının və firmaların şəhər məkan quruluşunu və yerləşməsini öyrənən mikroiqtisadiyyatın bir sahəsidir. Şəhər iqtisadiy ...

                                               

Şrinkflyasiya

Şrinkflyasiya - istehsalçı tərəfindən satış qiymətindəki qoruma və ya nisbi olaraq kiçik endirim halında paketdəki malların miqdarının, həcminin və ya ağırlığının azaldılması. Bir məhsulun həcmini və ya çəkisini azaldaraq, çəki qiymətlərindən həc ...

                                               

Tam iqtisadi inteqrasiya

Tam İqtisadi İnteqrasiya - iqtisadi inteqrasiyanın son mərhələsidir. Bu mərhələdən sonra üzvlər iqtisadi siyasəti tək başına müəyyən edə bilmir və ya çox cüzi miqyasda həyata keçirirlər. Tam iqtisadi inteqrasiya çoxmillətli təşkilatdan daha çox v ...

                                               

Tam rəqabət bazarı

Təkmil rəqabət iqtisadi nəzəriyyədə - eynicinsli məhsul istehsal edən və qiymətlərə təsir göstərməyəcək qədər kiçik bazar payına malik çoxlu sayıda satıcı və alıcının olduğu bazardır.:

                                               

Tarif (iqtisadiyyat)

Tarif termini aşağıdakı mənalarda istifadə olunur: rəsmən müəyyən edilmiş ödünc, vergi, rüsum, maaş və s. miqdarı cədvəli. Məsələn, əmək haqqı tarifi, poçt tarifi; idarələrə, müəssisələrə, təşkilatlara və vətəndaşlara müxtəlif istehsal və qeyri-i ...

                                               

Tender

Tender –: Tender sözü aşağıdakı mənalarda işlənə bilər: Tender - Hər hansı bir işin, xidmətin ən səmərəli üsul və aşağı xərclə yerinə yetirilməsi üçün iddiaçılar arasından birinin və ya bir neçəsinin seçilərək həmin işin xidmətin müqavilə əsasınd ...

                                               

Təbi ehtiyatlar iqtisadiyyatı

Təbi ehtiyatlar iqtisadiyyatı və ya resurs iqtisadiyyatı - təbii ehtiyatlarının təchizatı, tələbi və paylanması ilə məşğul olur. Təbii resurslar iqtisadiyyatının əsas hədəflərindən biri də gələcək nəsillər üçün mövcudluğunu təmin etmək üçün bu eh ...

                                               

Təkamül iqtisadiyyatı

Təkamül iqtisadiyyatı - həm əsas iqtisadi, həm də təkamül biologiyasından ilham alan qeyri-adi iqtisadi düşüncə məktəbinin bir hissəsidir. Əsas iqtisadiyyat kimi, kompleks qarşılıqlı asılılıqları, rəqabəti, böyüməni, struktur dəyişikliyini və mal ...

                                               

Təklif

Təklif - istehsalçıların müəyyən bir qiymətə və müddətdə məhsulu hansı miqdarda satmağa hazır və imkanı olduğunu göstərir. Tələb kimi, o, qrafikdə əyri kimi ifadə olunur, və əsasən qiymətdən müsbət və ya düz şəkildə asılıdır. Təklifə də müvafiq o ...

                                               

Tələb

Tələb - istehlakçıların müəyyən bir qiymətə və müddətdə məhsulu hansı miqdarda almağa hazır və imkanı olduğunu göstərir. Qrafikdə tələb əyri kimi ifadə olunur, və əsasən qiymətdən mənfi və ya tərs şəkildə asılıdır. Bu asılılıq tələbin qanununa mü ...

                                               

Tələb şoku

Tələb şoku iqtisadiyyatda - mallara və ya xidmətlərə tələbi müvəqqəti artıran və ya azaldan qəfil bir hadisədir. Müsbət tələb şoku ümumi tələbi ÜM artırır və mənfi tələb şoku ümumi tələbi azaldır. Malların və xidmətlərin qiymətləri hər iki halda ...

                                               

Təmizləmə

Qələvinin köməyi ilə açıq neft məhsullarının kükürd birləşmələrindən təmizlənməsi və onların turş komponentlərini neytrallaşdırmaq.

                                               

Trans milli korporasiyalar

Təsiredici nüfuzları, çoxmilyardlıq investisiyon qüdrətləri ilə qloballaşma prosesini stimullaşdırırlar. Hərtərəfli mühafizə sistemləri, yüksək maddi-texniki baza ilə təhciz edilmiş elmi-tədqiqat institutları, laboratoriyaları, konstruktor bürola ...

                                               

Transaksiya xərcləri

Transaksiya xərcləri - mübadilə prosesində mülkiyyət hüququnun bir tərəfdən digərinə verilməsi ilə bağlı olan xərclərdir. İlk dəfə iqtisadi ədəbiyyatda transaksiya xərcləri termini Nobel mükafatı laureatı R.Kouz tərəfindən işlədilmiş və müasir in ...

                                               

Treyder

Treyder - öz təşəbbüsü ilə hərəkət edən və ticarət prosesindən birbaşa qazanc əldə etməyə çalışan tacir. Ümumiyyətlə, birjada qiymətli kağızların ticarəti deməkdir. Treyderlərə xarici valyuta və əmtəə bazarlarında treyderlər də deyilir: ticarət t ...

                                               

Tullantılar

Tullantılar – istehsal, məişət, nəqliyyat və başqa sahələrdə əmələ gələn və bilavasitə yerində istifadə edilməyən tullantılar. Lakin tullantılardan təsərrüfatın qeyri sahələri üçün real və potensial məhsul kimi istifadə etmək olar. Yararsız tulla ...

                                               

ÜDM deflyatoru

İqtisadçılar indiki qiymətlərlə hesablanmış ÜDM-a nominal ÜDM deyilllər. Bu həmin il ölkə daxilində istehsal olunan bütün son məhsulun dəyərini göstərir. İqtisadi artımı qiymətləndirmək üçün isə bu göstəricini əvvəlki dövrlərlə müqayisə edirlər. ...

                                               

ÜDM həcminə görə ölkələrin siyahısı (AQP)

Bu məqalədə Ümumi Daxili Məhsulun həcminə görə ölkələrin sıralandığı 3 siyahı yer alıb. Siyahılar Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı və ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi tərəfindən tərtib olunublar. Rəqəmlər alıcılıq qabiliyyəti pariteti əsasında ...

                                               

Ümumi bazar

Ümumi Bazar - iqtisadi inteqrsiyanın başqa bir səviyyəsi olub, mal və xidmətlərin sərbəst hərəkəti ilə bərabər, kapital və istehsalda göstərilən xidmətlərin sərbəst hərəkətini təmin etməkdən ötrü maneələrin və tariflərin aradan qaldırımasıdır. Üm ...

                                               

Varlı adamlar

Varlı adamlar - digər insanlarla müqayisədə daha çox maddi sərvətə malik olan insanlardır. 2007-ci il "Dünyanın ən varlı adamları" statistikasina əsasən 946 milyarder barədə məlumatlar daxil edilmişdir. Bura daxil olanların 178-i bu siyahıya məhz ...

                                               

Varrant

Səhm üçün varrant – firmanın öz səhmləri üçün yazdığı call-opsiondur. Adətən, varrantlar tipik call-opsionlara nisbətən daha uzun müddətə emitasiya olunur. Eləcə də müddətsiz varrantlar da buraxılır. Varrantlar adətən, Amerika opsionları kimi müd ...