Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 149




                                               

Ayrılan qazların analizi

TGA sistemləri ilə birlikdə IQ Furye spektrometri və ya kvadrupol kütlə spektrometri KS kimi bir qaz analizatoru - eyni zamanda TGA sistemindən və spektrometrdən məlumat verən güclü analitik alətdir.

                                               

Birinci növ faza keçidləri

Birinci növ faza keçidləri elə keçidlərə deyilir ki, keçid nöqtəsində sistemin Gibbs termodinamik potensialı kəsilməz, lakin bu potensialın temperatura və təzyiqə görə birinci tərtib törəmələri ilə təyin olunan fiziki kəmiyyətlər sıçrayışla dəyiş ...

                                               

Diferensial skaner kalorimetriyası

Diferensial skaner kalorimetriyasi – temperaturun funksiyası kimi endo- və ekzotermik keçidlərin ölçülməsi üçün termiki analizin ən populyar üsuludur.

                                               

Dilatometriya

Dilatometriya - cisim ölçülərinin dəyişməsinin temperatur, təzyiq, elektrik və maqnit sahələrindən, ionlaşdırıcı şüalanmadan və s. asılılığını öyrənən fizika və ölçü texnikasının bölməsidir.

                                               

İstilik mübadiləsi

İstilik mübadiləsi - İqlimin vacib cəhətlərindən olan atmosferin istilik rejimi atmosfer havası və ətraf mühit arasındakı istilik mübadiləsi ilə müəyyən olunur. Bu zaman ətraf mühit kimi kosmik fəza və qonşu hava kütləsi və yer səthi başa düşülür ...

                                               

İstilikölçən

İstilikölçən - bir sıra müxtəlif prinsiplərdən istifadə edərək istiliyi və istilik qradiyenti ölçən cihaz. Meteorologiyada Celsius, Fahrenheit və ya Kelvin kimi dəyişik ölçəklər istilikölçənlərdə istifadə edilir.

                                               

İzobar proses

İzobar proses – makroskopik sistemin halının sabit təzyiqdə dəyişməsi prosesi. Qazı qızdırdıqda onun hərəkət edən porşenli silindrdə genişlənməsini izobar proses hesab etmək olar. İzobar prosesi aşağıdakı nisbətlərə bərabərdir:

                                               

İzoentalpiya prosesi

                                               

İzoxor proses

İzoxor proses – makroskopik sistemin halının sabit həcmdə dəyişməsi prosesi. İstənilən həcmdə və ya elektrik lampasında olan qazı qızdırdıqda onun təzyiqinin artması izoxor prosesdir. İzoxor proses sabit həcmli qaz termometrlərində istifadə olunu ...

                                               

İzotermik proses

İzotermik proses - Sabit temperaturda sistemin halının dəyişməsi izotermik proses adlanır. Bu prosesdə temperatur sabit qalır: Δ T = 0. Havanın tədricən sıxılma prosesini və ya qabdan qazı sorub çıxaranda nasosun porşeni altında qazın genişlənməs ...

                                               

Lazer impuls analizi

Lazer impuls analizi - maye, bərk və pastavari maddələrin istilik keçiriciliyini və termal diffuziyasını ölçmək üçün son illərdə istifadə olunan metoddur.

                                               

Minimal temperatur

Mütləq minimum temperaturlar - Çoxillik müşahidə dövründə havanın temperaturunun ən aşağı qiymətinə havanın mütləq minimum temperaturu deyilir.Mütləq minimum temperatur orta minimum temperaturdan fərqli olaraq daha kiçik qiymətini radiasiya soyum ...

                                               

Politrop proses

Politrop proses - xüsusi istilik miqdarı dəyişməz qalan termodinamik prosesə deyilir. İdeal qaz üçün bu düsturla yazılır: p V n = c o n s t {\displaystyle pV^{n}=const} Politrop prosesin xüsusi halları bunlardır: n = 0: İzobar n → ∞: İzoxor n = κ ...

                                               

Rixman - Nyuton qanunu

Rixman - Nyuton qanunu - istilik başlığı ilə müxtəlif cisimlər arasındakı istilik axını ifadə edən empirik nizamlılıq. İstilik mübadiləsi - istilik daşıyıcısı və bərk arasında istilik mübadiləsi prosesidir. İstilik ötürülməsi, istiliyin onları bi ...

                                               

Şarl qanunu

Bu qanun 1787-ci ildə fransız fiziki J.Şarl tərəfindən təcrübədən tapılmışdır. Qanun izoxor prosesə aiddir. Şarl qanununa görə sabit həcmdə verilmiş kütləli ideal qazın təzyiqinin onun mütləq temperaturuna olan nisbəti sabitdir. Və yaxud da, qazı ...

                                               

Termiki analiz

Ümumiyyətlə termik analiz üsulunun bir sıra növləri vardır. Onlar bir-birindən materialın hansı xassəsinin təyin olunması ilə fərqlənirlər: Ayrılan qazların analizi AQA: parçalanma qaz məhsulları; Dielektrik termiki analiz DET: dielektrik keçicil ...

                                               

Termodinamik dövrə

Başlıca termodinamik dövrəyə enerji dövrəsi və istilik nasosu dövrəsi aiddir. Güc dövrələrində istilik girişi və mexaniki iş çıxışı vardır. İstilik nasosu dövrələrində isə mexaniki iş girişi ilə aşağı istilikdən yüksək temperatura istilik ötürülür.

                                               

Termodinamik kəmiyyətlər

Белоконь Н. И. Основные принципы термодинамики. - М.: Недра, 1968. - 112 с. Андрющенко А. И. Основы технической термодинамики реальных процессов. - М.: Высшая школа, 1967. - 268 с.

                                               

Termodinamik potensial

Termodinamik potensial - termodinamik sistemlərdə prosesləri izah etmək üçün istifadə olunan skalyar kəmiyyətlərdir. 1866-cı ildə fransız alimi Pyer Dühem tərəfindən elmə gətirilmişdir. ABŞ alimi Cozayya Uillard Gibbs elmi işlərində bir sıra term ...

                                               

Termodinamik proseslər

Termodinamik proseslər və ya istilik prosesləri - termodinamik sistemin makroskopik vəziyyətinin dəyişməsinə deyilir. Termodinamik proseslər Termodinamik sistemdə işçi maddənin vəziyyətinin dəyişmə ardıcıllığıdır, həm tarazlıq halında olur, həm d ...

                                               

Termodinamik tarazlıq

Müxtəlif dərəcədə qızdırılmış iki cisim təsəvvür edək. Təbiidir ki, bu cisimlərdən hər birinin molekulları arasıkəsilmədən xaotik hərəkət edir. Belə hərəkət, molekullar arasında təmas yaradır. Məhz, belə təmas nəticəsində, istilik nisbətən isti c ...

                                               

Termodinamikanın qanunları

Termodinamika – istilik hadisələri haqqında elmdir. Bu hadisələrdə cismin molekulyar quruluşu nəzərə alınır və onlar termometr, monometr və başqa cihazlarla qeydə alınır. Bu cihazlar ayrı-ayrı molekulların təsirini qeydə almır. Termodinamikanın q ...

                                               

Termodinamikanın sıfır qanunu

Termodinamikanın sıfır qanunu - temperaturu ətraflı nəzərdən keçirmək üçün termodinamik tarazlığın mövcud olması haqqında yaradılan qanundur. İlk dəfə bu qanun 1931-ci ildə ingilis fiziki Ralf Hovard Fauler tərəfindən yaradılmışdır.

                                               

Termodinamikanın üçüncü qanunu

Termodinamikanın üçüncü qanunu və ya Termodinamikanın üçüncü başlanğıcı - temperaturun tam sıfra yaxınlaşan zaman entropiyanın vəziyyətini təyin edən fiziki prinsipdir.

                                               

Termogravimetriya

Termogravimetriya və ya termogravimetriya analizi – termiki analiz metodlarından biridır. TG – nümunənin müəyyən bir mühitdə, nəzarət edilən sürətlə qızdırıldığı zaman kütləsindəki dəyişikliyi temperaturun və ya zamanın funksiyası kimi qeyd oluna ...

                                               

Termomexaniki analiz

Termomexaniki analiz - müəyyən bir mexaniki yük tətbiq edilərkən, bərk cisimlərin, mayelərin və ya özlü materialların ölçüsünün və ya həcminin dəyişməsini temperatur və ya zaman funksiyası kimi müəyyənləşdirir.

                                               

Analitik kimya

Analitik kimya - maddələrin tərkibinin tədqiqat metodları haqqında elm. Analitik kimyanın predmeti analiz metodları işləyib hazırlamaq, onların praktiki həyata keçirilməsini müəyyənləşdirməklə yanaşı bu metodların nəzəri əsaslarını yaratmaqdan ib ...

                                               

Aktivasiyalı analiz

Aktivasiyalı analiz - maddənin element və izotop tərkibinin nüvə-fiziki təyini üsülu; analiz edilən nümunədə təyin edilən elementin izotoplarının nüvə hissəcikləri və ya yüksək enerjili γ-şüalanma ilə nüvə reaksiyası nəticəsində əmələ gələn radio ...

                                               

Ekstraksiya

Ekstraksiya - iki faza arasında, bir çox hallarda iki qarışmayan mayelər arasında maddənin fiziki-kimyəvi paylanma prosesi və maddələrin uyğun ayrılma, parçalanma və qatılaşdırma üsuludur.

                                               

Qravimetrik analiz

Qravimetrik analiz – analitik kimyada müəyyən tərkibli təyin olunan komponentin kütləsinin dəyişməsinə əsaslanan miqdari analiz metodudur. Qravimetrik analizdə alınmış XaRb çöküntüsü üçün aX+bR=XaRb tipli reaksiya istifadə olunur. Çəki analizinin ...

                                               

Məhlulun qatılığının ifadə üsulları

Məhlulun qatılığı - onun komponentləri arasındakı miqdarı nisbətlə xarakterizə olunur. Məhlulun qatılığının, yəni həll olan maddənin həllediciyə nisbətən miqdarının müxtəlif ifadə üsulları vardır.

                                               

Oksidimetriya

Oksidimetriya - analitik kimyada oksidləşmə-reduksiya reaksiyalarına əsasən oksidləşdiricilərin və reduksiyaedicilərin miqdarı təyini üçün həcmi analiz üsullarının ümumi adı.

                                               

Polyaroqrafiya

Su məhluluna batırılmış civə damcısına yüklənmiş gərginliyin səthi dartılmanın miqdarına olan təsirini öyrənərkən 1922-ci ildə Y. Qeyrovski tərəfindən təklif edilib. O, diqqət yetirib ki, civədən keçən cərəyan məhlulun tərkibindən asılıdır. Bu id ...

                                               

Spektroskopiya

Spektroskopiya maddə ilə elektromaqnit şüalanmasının qarşılıqlı təsirinin öyrənilməsidir. Tarixən spektroskopiya görünən işığın dalğa uzunluğuna görə bir prizmadan yayılmasının öyrənilməsi nəticəsində yaranmışdır. Daha sonra, şüalanma enerjisi il ...

                                               

Titrimetrik analiz

Titrimetrik analiz – təyin edilən maddənin reaksiyası üçün sərf olunan reaktiv məhlulunun dəqiq bilinən qatılığının həcminin ölçülməsinə əsaslanan, analitik kimyada tez-tez istifadə olunan kəmiyyət/kütlə analiz metodudur.

                                               

Ultrabənövşəyi spektroskopiya

Ultrabənövşəyi spektroskopiya - optik spektroskopiyanın bölməsidir, üzvi və qeyri-üzvi birləşmələrin tədqiqatının ən yayılmış fiziki-kimyəvi metodlarından biridir. Ultrabənövşəyi spektroskopiya ultrabənövşəyi sahədə udulma, əks etmə spektrlərinin ...

                                               

Etnik silah

Etnik silah - kimyəvi və bioloji silahın mümkün çeşidi. Etnik silah ayrı etnik və irqi qrupların toxumalarının, orqanlarının növdaxili irsi xüsusiyıtlərinə qarşı məqsədyönlü kimyəvi və biloji təsir vasitəsi kimi istifadə edilə biləcək silah növü. ...

                                               

Aminturşuların sorulması

Qida maddələrinin həzm orqanlarının selikli qişasını örtən bioloji membranlardan qana və ya limfaya keçməsi sorulma adlanır. Qida maddələrinin həzm sistemində sorulmasının mühüm bioloji əhəmiyyəti vardır. Mədənin selikli qişas- ında cüzi miqdarda ...

                                               

Azot əsasları

Azot əsasları - nuklein turşularının tərkibinə daxil olan,pirimidin və purin törəməli heterotsiklik üzvi birləşmələrdir. Qısaldılmış şəkildə böyük latın hərfləri ilə işarə olunur. Beş növ azotlu əsaslar var - Adenin, Quanin, Sitozin, Timin, Urasi ...

                                               

Beta laktamazlar

Beta laktamazlar - bakterial fermentlər qrupu olub, beta laktamlı antibiotiklərin təsirini azaltmağa və sıfıra endirməyə qabil substant. Bu fermentlər sözügedən antibiotiklərə qarşı müqavimətli, dözümlü bakteriyaların əmələ gəlməsinə səbəb olurlar.

                                               

Beynəlxalq Bioloji Proqram

Beynəlxalq Bioloji Proqram - həm təbii, həm də insanın yaratdığı quru, şirin su və dəniz bitki və heyvan qruplaşmalarının bioloji məhsuldarlığının qlobal öyrənilməsinin uzunmüddətli proqramı. 1964-cu ildən 1974-cü ilə qədər davam etmişdir. Azərba ...

                                               

Biodestruksiya

Biodestruksiya – orqanizmlərin təsiri altında materialların dağılmasına səbəb olan fiziki və kimyəvi prosesdir. Normada ətraf mühitdə həmişə neftin fakultativ biodestruktorları mövcuddur. Bununla yanaşı nefti destruksiya edənlərin də üzərində par ...

                                               

Biofil

Biofillər - ətraf mühitə nisbətən canlı orqanizmlərdə daha çoxlu miqdarda toplana bilən kimyəvi elementlər və ya maddələr. Çox vaxt Biofillərin canlı orqanizmlərdə konsentrasiyası ətraf mühitə nisbətən yüz dəfə, min dəfə çox olur. Biofillərin orq ...

                                               

Biogen

Biogen çöküntülər canlı orqanizmlərin həyat fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq əmələ gələn, biogen mənşəli üzvi maddədən, yaxud mineral skelet qalıqlarından təşkil olunmuş çöküntülər. Dəniz və okeanların biogen çöküntülər silisium və karbonat tərkibl ...

                                               

Biogeokimya

Bio dövranın bir hissəsi olub kimyəvi maddələr mübadiləsi dövrəsini təşkil edir; canlı orqanizm, lərin fəal iştirakı ilə təbiətdə kimyəvi elementlərin dövranı.

                                               

Biomolekullar

Biomolekullar - canlı orqanizimlər tərəfindən sintez olunan üzvi birləşmələrdir. Biomolekullara zülalları, karbohidratları, nuklein turşularını və maddələr mübadiləsinin kiçik komponentlərini aid etmək olar. Biomolekullar karbon, hidrogen, azot, ...

                                               

Biopolimerlər

Biopolimerlər - təbiətdə təbii formada rast gəlinən, canlı orqanizmlərin tərkibində olan polimerlərdir. Biopolimerlərə zülalları, nuklein turşularını, polisaxaridləri və liqnini aid etmək olar. Biopolimerlər eyni monomer ardıcıllığından ibarətdir ...

                                               

Kultural mühit

Kultural mühit bitki, heyvan və mikroorqanizm-hüceylərinin yetişdirilməsi üçün in vitro istifadə olunan maye və ya bərk halda qidalı material. Kultural mühit tərkibində qidalı maddələrdən başqa kultura stimullaşdırıcı, məhvedici, toksik, mutagen ...

                                               

Nukleotid

Nukleotid - Nuklein turşularının monomeridir. DNT-Dezoksiriboza Nuklein Turşusu. RNT- Ribo Nuklein Turşusu DNT və RNT-nin nukleotidləri öz quruluş tərkibinə görə oxşardırlar. Hər bir nukleotid möhkəm kimyəvi rabitələrlə birləşən üç komponentden t ...

                                               

Prokariotlar

Prokariot hüceyrələr - bir hüceyrə membranına malik olan xırda və sadə quruluşlu hüceyrələrdir.Onların orta ölçüsü 5 mkm-a yaxındır. Onlarda, adətən, membran quruluşuna malik orqanellalar yoxdur, məs., mitoxondirilər və endoplazmatik tordakı kimi ...