Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 115




                                               

Başqırdıstan gölləri

Başqırdıstan respublikasında irili xırdalı 2.200 göl var. Göllərin 75 %-i respublikanın qərb rayonlarında düzənlik ərazilərdə yerləşir. Çay hövzələrinə görə göllər belə paylanıb: Ufa Karaidel çayının hövzəsi boyunca - 7% İk çayının hövzəsi boyunc ...

                                               

Sahəsinə görə göllərin sıralaması

Avropa - Duzlu gölü: Xəzər dənizi; sirinsulu gölü: Ladoqa gölü Avstraliya - Eyr Antarktida - Vostok gölü buzaltı göl Afrika - Viktoriya gölü Asiya - Duzlu gölü: Xəzər dənizi; sirinsulu gölü: Baykal Şimali Amerika - Miçiqan gölü-Huron gölü Cənubi ...

                                               

Xəzər ovalığı

Xəzər ovalığı şimalda - Obşı Syrt, qərbdə Volqa dağları və Eeqeni, şərqdə - Ural yaylası və Üstyurd ilə əhatə olunmuşdur. Ovalığın sahəsi 200 min km²-dir. Ovalığın maksimal hündürlüyü 149 m-ə qədərdir. Cənub hissəsi isə dəniz səviyyəsindən 28 m a ...

                                               

Kumo-Manıç çökəkliyi

Kumo-Manıç çökəkliyi - Ergeninskaya və Stavropol alçaq dağlıqlarını ayıran dar ovalıq. Geoloji keçmişdə Qara və Xəzər dənizlərini birləşdirən qədim boğazdır. Hazırda Kuban-Priazovskaya və Xəzər ovalıqlarını birləşdirir. Kumo-Manıç ovalığı və Kumo ...

                                               

Bahar palçıq vulkanı

Bahar palçıq vulkanı, Ələt burnu - Azərbaycan Respublikasında palçıq vulkanı. Qaradağ rayonu ərazisində, Ələt burnundadır. İki sopka qrupundan ibarətdir. Bəzi sopkaların nisbi hündürlüyü 8-10 metrə çatır. Vulkanların salz və qrifonlarından qaz, p ...

                                               

Bazalt

Bazaltlar püskürmə suxurların əsas kütləsini təşkil edir. Onlar müasir okeanların diblərini təşkil etməklə yanaşı, quru sahələrdə də geniş əraziləri tutur. Məsələn, Mərkəzi Sibirdə çox böyük ərazi qalın bazalt layları ilə örtülmüşdür."Bazalt" həb ...

                                               

Boransız-Cülgə

Boransız-Cülgə - Azərbaycan Respublikasında Qobustan rayonu ərazisində palçıq vulkanı. Boyanata dağından şərqdə yerləşir. Sopka və qrifonlarının paylaşmasına görə beş məntəqədə qruplaşır. Sopka breksiyası əsasən gil və az miqdarda mergel, qumdaşı ...

                                               

Boyanata-Sarıdaş

Boyanata-Sarıdaş Azərbaycan Respublikasında Abşeron rayonu ərazisində fəaliyyətdə olan palçıq vulkanı. Boyanata dağından 4 km. cənub-şərqdə, düzənlikdədir. İki məntəqədə qruplaşmışdır. Sopka, qrifon və neft çıxışlarının yayılması Maykop və Diatom ...

                                               

Çeyildağ palçıq vulkanı

Çeyildağ palçıq vulkanı -Çeyildağ palçıq vulkanı Ceyrankeçməz depressiyasının qərbində,Umbakı qəsəbəsindən 1 kilometr şimal-qərb istiqamətində eyni adlı dağın qərb hissəsində yerləşən palçıq vulkanı.

                                               

Daşgil palçıq vulkanı

Daşgil palçıq vulkanı yetərincə yastı və en dairəsi istiqamətində uzanmış yüksəklik olaraq hazırda fəaliyyət göstərən kiçik vulkanlar kateqoriyasına aid edi­lir. Tektonik cəhətdən vulkan alt pliosen süxurlarından təşkil olunmuş və uzu­nuna pozulm ...

                                               

Əlincə ekstruzivi

Əlincə ekstruzivi İlandağ ekstruzivindən 5.5 km şimal-qərbdə, Əlincə çayının sağ sahilində, Xanagah kəndinin yaxınlığında çay yatağına nisbətən 380 m yüksəkdə qərar tutmuşdur. O özlüyündə aralarında milli qəhrəman Babəkin istehkam məntəqələrindən ...

                                               

Göyəuzan və yaxud Göyəzən ekstruzivi

Göyəuzan və yaxud Göyəzən Kiçik Qafqazın ekstruziv günbəzləri arasında özünün morfoloji ifadəliliyinin kəskinliyi ilə fərqlənir və ətraf ərazi üzərində baxımlı görünüşü ilə heyrətamiz bir mənzərə yaradır. Coğazçayın sol sahilində, Abasbəyli kəndi ...

                                               

Xərə-Zirə adası palçıq vulkanı

Xərə-Zirə adası palçıq vulkanı - Azə rbaycan Respublikasın ın palçıq vulkanlarından biri. Bundan basqa muxteliv ekzkulizvler vardir. "Xocavend", "Koroglu", "Goyezen" ve.s.

                                               

Koroğlu ekstruzivi

Koroğlu ekstruzivi Tovuzçayın sağ sahilində, Yuxarı Öysüzlü kəndinin yaxınlığında yerləşir. Riolitlərdən ibarət oval formalı bu günbəz təbiət abidəsi kimi ətraf alçaq təpəliyin fonunda 70–80 m yüksəlir və Kiçik Qafqazda gec təbaşir vulkanizmi məh ...

                                               

Qarışıq vulkan

Qаrışıq vulkаn və ya strаtоvulkаn - Vulkan lava ахınlаrındаn və qırıntаl-оvunuq mаteriаl yığnalаrındаn ibarət pоligen vulkаn. Belə vulkаnlаrdа püskürmə аdətən qırıntаl-оvunuq mаteriаl – bоmbа, lаpil, kül və b. аtılmаsı ilə bаşlаnır. Sоnrа qırıntа ...

                                               

Qeyzer

Qeyzer - təbii surətdə yer altından baş qaldıran isti su və buxar fəvvarələri. Qeyzerlər yer səthinə fəvvarə şəklində çıxan isti bulaq olmaqla bulkanik hadisələrə aiddirlər. Daha çox İslandiya, ABŞ, Yeni Zelandiya, Kamçatka, Tibetdə və s. yerlərd ...

                                               

Qızmeydan palçıq vulkanı

Qızmeydan palçıq vulkanı Şimali Qobustanın Qovdağ-Sumqayıt tektonik örtük kompleksinin şimal kənarı boyu üst təbaşir çöküntüləri üzərində sıra ilə yerləşən beş" ekzotik” vulkanından biridir. Palçıq brekçiyasında rast gələn paleogen yaşlı mikrofau ...

                                               

Qoturdağ palçıq vulkanı

Qoturdağ palçıq vulkanı Qobustan zonasını Aşağı-Kür çökəkliyindən ayıran Ələt tirəsinin suayrıcı qılıcında yerləşir və yastı yüksəklik formasında olub Xəzərin səviyyəsindən 180 metr yüksəkliyə qalxır. Vulkan pliosen-eopleystosen çöküntülərindən t ...

                                               

Supervulkan

Supervulkan qeydə alınan ən yüksək indeks dəyərinə - 8 dərəcəli Vulkanik Partlama İndeksli püskürməyə sahib geniş vulkandır. Bu o deməkdir ki, partlayış nəticəsində meydana gələn çöküntünün həcmi normaldan 1000 kub kilometr daha böyükdür. Supervu ...

                                               

Torağay palçıq vulkanı

Torağay palçıq vulkanı - Azərbaycan Respublikasının ən böyük palçıq vulkanlarından biri. Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Qobustan qəsəbəsindən 28 km məsafədə yerləşir. Bu vulkan daha çox Çeyildağ qəsəbəsinə yaxındır və buradan da 12 km məsafədə yerləş ...

                                               

Vulkan gölü

Vulkan gölü - sönmüş vulkan kraterində, soyumuş lavaların çökəkliklərində yerləşən göl. Cənubi Qafqazda,Kamçatkada, İslandiyada, İtaliyada, Yaponiyada yayılmışdır.

                                               

Ağardıcı gillər

Ağardıcı gillər – müxtəlif maddələrin, əsasən, mayelərin boyayıcı, zərərli və çirkləndirici qarışıqlardan təmizlənməsində istifadə edilən faydalı qazıntılar. Ağardıcı gillərin tərkibində 4–10% qələvi və qələvi-torpaq metallar olan alümosilikatlar ...

                                               

Axtarış işləri

Axtarış işləri - faydalı qazıntı yataqlarının aşkar edilməsi və qiymətləndirilməsinə dair işlər kompleksi. Faydalı qazıntı yataqlarının axtarışı 3 mərhələdə aparılır: ümumi axtarışlar. axtarış-qiymətləndirmə işləri. bilavasitə axtarış işləri. Ümu ...

                                               

Azərbaycanın faydalı qazıntıları

Böyük və Kiçik Qafqaz dağ sistemlərinin şərq hissəsini əhatə edən Azərbaycan Respublikasının ərazisi mürəkkəb geoloji quruluşa malik olması, faydalı qazıntıların müxtəlifliyi və rəngarəngliyi ilə fərqlənir. Böyük Qafqaz təbii vilayəti bir sıra fa ...

                                               

Dağ Kəsəmən qızıl-polimetal yatağı

Dağ Kəsəmən qızıl–polimetal yatağı Ağstafaçay və Həsənsu çayları arasında Üçgöl dağ silsiləsinin qərb yamacında, Üçgöl dağının zirvəsindən 1.5-2.0 km. qərb, şimal-qərbə Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kəndinin kənarına kimi uzanan quru çay dərəsini ...

                                               

Faydalı qazıntılar

Faydalı qazıntılar - insanların təbiətdən əldə edərək, sənayedə və məişətdə effektli istifadə etdiyi kimyəvi maddələr və qiymətli daşlardır. Düşüncə ilə faydalı qazıntı axtarmaq üçün isə insanlara 12 −15 min il lazım olmuşdur. Yer qabığında 88 ki ...

                                               

Gümüşlü polimetal yatağı

Gümüşlü polimetal yatağı - Şərur rayonu ərazisində, Arpaçayın aşağı axınındadır. 7-ci əsrdən tarixə məlumdur. Yataq eyniadlı antiklinalın nüvə hissəsində və cənub-qərb qanadında yerləşir. Geoloji quruluşunda Sədərək və Danzik layları iştirak edir ...

                                               

Qeyri filiz

QEYRİ-FİLİZ XAMMALI VƏ TIKINTI MATERIALLARI - aparılan geolojikəşfiyyat işləri nəticəsində Respublikanın bir sıra bölgələrində müxtəlif növ qeyri-filiz faydalı-qazıntı və tikinti-inşaat materialları yataqları aşkar edilmişdir.

                                               

Qır

Qır - torpağın səthinə tökülən az qatranlı, metanlı və ya metanlı-naftenli neft məhsullarının subaeral şəraitdə dəyişilmiş formasıdır. Neftli torpaqların əmələ gəlməsinin genetik xəttinin bütumlaşma qolunun sonuncudan əvvəlki mərhələsini təşkil e ...

                                               

Qızıl bulaq mis-qızıl kolçedan yatağı

Qızıl bulaq mis-qızıl kolçedan yatağı - Ağdərə rayonu ərazisində yerləşən mineral yataq. Yatağın geoloji quruluşunda Orta Yuranın vulkanogen süxur kompleksləri iştirak edir. Bu süxur komplekslərinin qalınlığı 300 m-dir və Bat yaşlı tuf konqlomera ...

                                               

Qoşa qızl kolçedan yatağı

Yataq tektonik cəhətdən Şəmkir antiklinorisinin mərkəzi hissəsində Gədəbəy filiz rayonunun şimal-qərbində yerləşmişdir. Yatağın geoloji quruluşunda orta yuranın vulkanogen və vulkanogen çökmə süxur kompleksləri geniş inkişaf tapmışdır. Yatağın ye ...

                                               

Qrunt suları

Qrunt suları - Yer səthindən aşağı su keçməyən birinci lay üzərində, üst səthi sərbəst olan yeraltı sular; əsasən atmosfer yağıntıları, çay, göl, su anbarları, suvarma kanalları və hidrotexniki qurğulardan sızılan sulardan əmələ gəlir. Məhz ona g ...

                                               

Mehmana polimetal yatağı

Yatağın geoloji quruluşunda yura və təbaşirin vulkanogen çökmə süxur kompleksləri iştirak edir. Bu süxur komplekslərinin ümumi qalınlığı 170-200 m ə qədərdir. Çöküntülər diorit intruziyaları ilə yarılmışdır. Yataq sahəsində həmçinin bat yaşlı eff ...

                                               

Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidməti (Azərbaycan)

Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidməti - Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidməti sistemləşdirilmiş geoloji tədqiqatların aparılmasını, perspektiv sahələrdə geoloji axtarış və geoloji-kəşfiyyat işlərinin yerinə yetirilməsini, mineral-xammal ehtiyatlarının və res ...

                                               

Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunun faydalı qazıntıları

Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu bir sıra faydalı qazıntılarla zəngindir. Qafqaz regionunda unikal hesab edilən Filizçay polimetal yataqları bu regiondadır. Sənaye əhəmiyyətli başqa təbii sərvətlərdən milyonlarla kubmetr ehtiyatları hesablanmış bir ...

                                               

Teymuruçandağ yatağı

Mineral tərkibindən asılı olaraq kvars damarları kvarsmolibden və kvars-polimetallara bölünürlər. Kvars-molibden damarları daha çox inkişaf etmişdir. Q. Q. Əliquliyev, A. M. Babayev və digər tədqiqatçılar 1962-ci ildə kvars-molibdenit damarlarını ...

                                               

Üçgöl filiz təzahürü

Bu filiz təzahürü Üçgöl dağının şimal yamacında yerləşir. Sahənin geoloji quruluşunda üst konyak, alt santon yaşlı andezit tufları iştirak edir. Bu süxurlar şimal-şərq istiqamətli qırılmalar boyu kvarslaşmış, kaolinləşmiş, limonitləşmiş və əzilmi ...

                                               

Artezian suyu

Artezian suyu - təzyiqli yeraltı sular. XII əsrdə Avropada ilk dəfə olaraq fontan əl quyusu burada qazılmış və ona artezian quyusu adı verilmişdir.

                                               

Su təchizatı

Su təchizatı- əhali, sənaye müəssisələri, nəqliyyat və s-in lazımi keyfiyyətli su ilə təchiz edilməsi. Su təchizatı məsələlərini həyata keçirən mühəndis qurğuları kompleksinə də su təchizatı sistemi deyilir. Təsərrüfat içməli, yaxud kommunal və t ...

                                               

Arktik və Antarktik landşaftın torpaqları

Arktik və Antarktik landşaftın torpaqları - Avrasiya materikində Şpitsbergen, Frans-İosif Torpağı, Yeni Torpaq, Novosibirsk adalarında, Taymır yarımadasında, Şimali Amerikada Qrenlandiyanın şimal sahillərində, Şimali Amerikanın şimal arxipelaq ad ...

                                               

Avtomorf səhra torpaqları

Avtomorf səhra torpaqları - relyefin yüksək düzənliklərində formalaşmış profili yaxşı inkişaf etmiş boz-qonur torpaqlar. Bu torpaqların xarakterik əlamətlərindən biri səthinin qaysaqlı olması və humus horizontunun zəif ifadə olunmasıdır. Bu horiz ...

                                               

Bataqlı torpaqlar

Bataqlı torpaqlar - dənizsahili çökəklərdə, düzənliklərin depresiya sahələrində, çayların axmazlarında lokal şəkildə rast gəlinət torpaq tipi. Bu torpaqlar 137 min hektar sahəni əhatə edir.

                                               

Boz meşə torpaqları

Boz meşə torpaqlar - bütöv zona əmələ gətirməyən torpaq tipləri. Bu torpaqlar Şimali Amerikanın Atlantik okeanı sahili ərazilərində və Avrasiyanın Avropadan Baykalətrafı rayona qədər ərazilərində yayılmışdır. Keçmiş SSRİ ərazisinin 3 %-i bu torpa ...

                                               

Boz-qəhvəyi torpaqlar

Bu torpaqlarda humus qatının qalınlığı 40-50 sm-dir və dənəvər-xırda kərtənli struktura malikdir. Qranulometrik tərkibcə ağır gillicəlidir. Məsaməliliyi 54-58%-da tərəddüd edir. Qrunt suyu 3.0-4.0 m dərinlikdə yerləşir. Suya davamlı aqreqatların ...

                                               

Boz-qonur torpaqlar

Boz-qonur torpaqlar - kimyəvi analiz nəticələrinə görə tərkibi genetik qatlar üzrə eyni olmayan torpaq tipi. Bu torpaq tiplərinə əsasən isti ərazilərdə rast gəlinir.

                                               

Çəmən-bataqlı torpaqlar (Orta Kür depresiyası)

Çəmən-bataqlı torpaqlar əsasən Orta Kür depresiyasının şərq yarısında Kürdəmir, qismən isə ayrı-ayrı ləkələr halında Mil-Qarabağ düzənliyində yayılmışdır. Keçən əsrin ortalarına qədərki dövrlərdə bu torpaqlar qamışlı, gilli, çığlı və digər su-bat ...

                                               

Dağ qara torpaqlar

Dağ qara torpaqlar - bu torpaq tipinin müxtəlif yarımtiplərinə Böyük Qafqazın Şamaxı yayalasında, İsmayıllının İvanovka yaylasında, Qudyalçay və Qaraçayın orta axarlarında, Kiçik Qafqazın Murovdağın cənub və şimal yamaclarında, Qarabağda, Gəncəça ...

                                               

Dağ-çəmən bozqır torpaqları

Dağ-çəmən bozqır torpaqları - bu torpaqlar müstəqil tip olub, dağların subalp qurşağında, dəniz səviyyəsindən 1900-2100 m hündürlüklərdə formalaşmışdır.

                                               

Dağ-çəmən torpaqları

Dağ–çəmən torpaqları - Böyük və Kiçik Qafqaz və Talışın yüksək dağlıq zonalarında yayılmışdır. Bu torpaqların ümumi sahəsi 559.3 min ha-dır. Azərbaycanın dağlıq ərazilərinin ayrı – ayrı hissələri bir sıra fiziki – coğrafi şəraitlərinə - iqlim rej ...

                                               

Dağ-meşə çəmən torpaqları

Dağ-meşə çəmən torpaqları - dəniz səviyyəsindən 1800 - 2100 m hündürlüklərdə, meşələrin yuxarı sərhəddində yayılmış torpaq tipi. Ərazi üçün parkşəkilli meşələr və yüksək otlaqlarla örtülü geniş talalar səciyyəvidir.